Baş Dönmesi (Vertigo) Neden Olur? Belirtileri ve Tedavisi

Vertigo, kişinin kendisinin veya çevresinin hareket ettiği ya da döndüğü şeklinde hissetmesine neden olan özel bir baş dönmesi türüdür. Özellikle iç kulakta bulunan denge sistemindeki sorunlar vertigonun en sık nedenleri arasında yer alır. Bununla birlikte tansiyon değişiklikleri, migren, kansızlık, susuzluk, bazı nörolojik hastalıklar ve kullanılan ilaçlar da baş dönmesine yol açabilir.

Baş dönmesi tekrarlıyorsa, uzun sürüyorsa veya başka belirtilerle birlikte görülüyorsa nedeninin araştırılması önemlidir.

Baş Dönmesi Nedir?

Baş dönmesi, kişinin kendisinin veya çevresinin hareket ettiğini hissetmesi, dengesini kaybetmesi ya da sersemlik yaşaması şeklinde ortaya çıkabilir. Bazı kişilerde kısa süreli bir dengesizlik görülürken bazı kişilerde çevrenin dönmesi şeklinde yoğun bir his oluşabilir.

Çevrenin veya kişinin kendisinin dönüyormuş gibi hissedilmesi özellikle vertigoyu düşündürür. Vertigo çoğunlukla denge sisteminde meydana gelen bir problem nedeniyle ortaya çıkar. İç kulak, gözler ve sinir sistemi vücudun dengede kalmasında birlikte rol oynadığı için bu sistemlerin herhangi birindeki sorun baş dönmesine neden olabilir.

Baş Dönmesi (Vertigo) Neden Olur?

Baş dönmesinin tek bir nedeni yoktur. Baş dönmesi nedenleri kişinin yaşına, genel sağlık durumuna, şikayetin ne zaman başladığına ve eşlik eden belirtilere göre değişebilir.

En sık görülen nedenler arasında şunlar bulunur:

• İç kulakta denge problemleri

• BPPV (iyi huylu pozisyonel vertigo)

• Meniere hastalığı

• Vestibüler nörit

• Labirentit ve bazı kulak enfeksiyonları

• Vestibüler migren

• Tansiyon düşüklüğü veya ani tansiyon değişiklikleri

• Kan şekerinin düşmesi

• Kansızlık

• Susuz kalma

• Yoğun stres ve kaygı

• Uykusuzluk ve aşırı yorgunluk

• Bazı ilaçların yan etkileri

• Nörolojik hastalıklar

• Kalp ve damar sistemiyle ilgili bazı problemler

Bu nedenle “başım dönüyor” şikayetinin yalnızca vertigo olarak değerlendirilmesi doğru değildir. Özellikle sık tekrarlayan baş dönmelerinde altta yatan nedenin belirlenmesi gerekir.

Vertigo Nedir?

Vertigo, gerçek bir hareket olmadığı halde kişinin kendisinin veya çevresinin dönüyormuş gibi hissetmesidir. Bu sırada kişi odanın döndüğünü, zeminin kaydığını veya kendisinin bir yöne doğru savrulduğunu hissedebilir.

Vertigonun önemli bir bölümü iç kulaktaki denge sisteminden kaynaklanır. İç kulakta bulunan küçük kalsiyum kristallerinin yer değiştirmesi, denge sinirinin etkilenmesi veya iç kulak sıvısındaki değişiklikler vertigoya neden olabilir.

Kulak kristalleri oynaması nedir?

Halk arasında “kulak kristallerinin oynaması” olarak bilinen durum, tıbbi olarak benign paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV) olarak adlandırılır.

Özellikle yatakta sağa veya sola dönerken, yataktan kalkarken, eğilirken ya da baş yukarı kaldırıldığında kısa süreli ve şiddetli baş dönmesi yaşanması BPPV ile ilişkili olabilir.

BPPV, vertigonun sık görülen nedenlerinden biridir ve uygun değerlendirme sonrasında özel baş pozisyonu manevralarıyla tedavi edilebilir.

Baş Dönmesi Belirtileri Nelerdir?

Baş dönmesinin belirtileri altta yatan nedene göre değişebilir. Vertigoda en belirgin şikayet dönme hissidir.

Baş dönmesi sırasında şu belirtiler görülebilir:

• Çevrenin veya kişinin kendisinin dönüyor gibi hissedilmesi

• Denge kaybı

• Yürürken savrulma

• Sersemlik

• Mide bulantısı

• Kusma

• Terleme

• Kulak çınlaması

• Kulakta dolgunluk hissi

• İşitme azalması

• Gözlerde istemsiz hareketler

• Baş hareketleriyle şikayetlerin artması

• Halsizlik

Her hastada bütün belirtilerin görülmesi gerekmez. Örneğin baş hareketleriyle birkaç saniye süren dönme hissi BPPV'yi düşündürebilirken, baş dönmesine kulak çınlaması ve işitme kaybının eşlik etmesi farklı bir iç kulak hastalığının araştırılmasını gerektirebilir.

Baş Dönmesi Ne Zaman Ciddiye Alınmalı?

Kısa süreli ve basit nedenlere bağlı baş dönmeleri görülebilir. Ancak baş dönmesi aniden başladıysa veya alışılmadık derecede şiddetliyse daha dikkatli olunmalıdır.

Özellikle baş dönmesine;

• Konuşma bozukluğu,

• Yüzde veya vücudun bir tarafında uyuşma ya da güçsüzlük,

• Çift görme,

• Şiddetli ve ani baş ağrısı,

• Yürüyememe,

• Bilinç değişikliği,

• Göğüs ağrısı,

• Bayılma

gibi belirtilerden biri eşlik ediyorsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.

Bu belirtiler her zaman ciddi bir hastalık anlamına gelmez ancak bazı nörolojik veya kalp-damar kaynaklı problemlerde de görülebileceğinden gecikmeden değerlendirilmesi önemlidir.

Baş Dönmesi Nasıl Teşhis Edilir?

Baş dönmesinin nedenini belirlemek için öncelikle kişinin şikayetlerinin ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi gerekir.

Doktor;

• Baş dönmesinin ne zaman başladığını,

• Ne kadar sürdüğünü,

• Hangi hareketlerle ortaya çıktığını,

• Dönme hissinin olup olmadığını,

• Kulak çınlaması veya işitme kaybı bulunup bulunmadığını,

• Kullanılan ilaçları,

• Daha önce yaşanan benzer şikayetleri

değerlendirir.

Gerekli görülürse işitme ve denge testleri, kan tahlilleri veya görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir. Baş dönmesinin nedenine göre Kulak Burun Boğaz (KBB), Nöroloji, Kardiyoloji veya farklı bir uzmanlık alanından değerlendirme istenebilir.

Baş Dönmesi (Vertigo) Nasıl Tedavi Edilir?

Vertigo tedavisi, baş dönmesine neden olan probleme göre belirlenir. Bu nedenle her baş dönmesi için aynı tedavinin uygulanması doğru değildir.

Örneğin BPPV'de özel baş hareketi manevraları kullanılabilir. İç kulak hastalıklarında farklı ilaç ve tedavi yöntemleri uygulanabilirken, migrene bağlı baş dönmesinde migren tedavisi ön plana çıkar.

Baş dönmesinin kansızlık, tansiyon, kan şekeri veya başka bir sağlık probleminden kaynaklandığı durumlarda ise öncelikle bu problemin tedavi edilmesi gerekir.

Bazı hastalarda denge egzersizleri ve vestibüler rehabilitasyon da tedavinin bir parçası olabilir.

Baş Dönmesi Atağı Sırasında Ne Yapılmalı?

Baş dönmesi aniden başladığında düşme ve yaralanma riskini azaltmak önemlidir.

Baş dönmesi sırasında:

• Güvenli bir yere oturun veya uzanın.

• Ani baş ve vücut hareketlerinden kaçının.

• Araç kullanmayın.

• Dengeniz tamamen düzelene kadar ayağa kalkmayın.

• Şikayet çok şiddetliyse veya farklı belirtiler eşlik ediyorsa tıbbi yardım alın.

Baş dönmesi sık tekrarlıyorsa yalnızca atağı geçirmeye çalışmak yerine nedeninin araştırılması gerekir.

Baş Dönmesi İçin Hangi Doktora Gidilir?

Baş dönmesi ve vertigo şikayetlerinde ilk olarak Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanına başvurulabilir. Özellikle kulak çınlaması, işitme kaybı veya baş hareketleriyle ortaya çıkan dönme hissi varsa KBB değerlendirmesi önemlidir.

Baş dönmesinin nörolojik bir nedenden kaynaklanabileceği düşünülüyorsa Nöroloji uzmanına başvurulabilir. Tansiyon, ritim bozukluğu veya kalp-damar sistemiyle ilişkili bir durumdan şüphelenilmesi halinde ise Kardiyoloji değerlendirmesi gerekebilir.

Baş Dönmesi Her Zaman Vertigo Mudur?

Hayır. Baş dönmesi ve vertigo aynı şey değildir.

Vertigoda genellikle kişinin kendisinin veya çevresinin döndüğü yönünde belirgin bir hareket hissi vardır. Buna karşılık tansiyon düşmesi, açlık, susuzluk, kansızlık veya yorgunluk gibi durumlarda kişi daha çok sersemlik, göz kararması veya bayılacakmış gibi olma hissi yaşayabilir.

Bu nedenle baş dönmesinin nasıl hissedildiği ve ne zaman ortaya çıktığı tanı açısından önemlidir.

Baş Dönmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Baş dönmesi neden olur?

Baş dönmesi; vertigo, iç kulak hastalıkları, tansiyon değişiklikleri, kan şekeri düşüklüğü, kansızlık, susuzluk, migren, stres, bazı ilaçlar ve nörolojik hastalıklar gibi birçok farklı nedenle ortaya çıkabilir.

Vertigo neden olur?

Vertigonun sık nedenleri arasında iç kulaktaki denge problemleri, BPPV (kulak kristallerinin yer değiştirmesi), Meniere hastalığı, vestibüler nörit ve vestibüler migren bulunur.

Baş dönmesi için hangi doktora gidilir?

Baş dönmesi şikayeti için öncelikle KBB uzmanına başvurulabilir. Şikayetin nedenine göre Nöroloji veya Kardiyoloji gibi farklı uzmanlık alanlarından da değerlendirme gerekebilir.

Vertigo tamamen geçer mi?

Vertigonun seyri ve tedavisi nedenine göre değişir. Bazı vertigo türleri uygun tedavi veya manevralarla kısa sürede kontrol altına alınabilir. Tekrarlayan şikayetlerde ise altta yatan nedenin belirlenmesi gerekir.

Baş dönmesi ne zaman tehlikelidir?

Baş dönmesine konuşma bozukluğu, kol veya bacakta güçsüzlük, uyuşma, çift görme, bilinç değişikliği, yürüyememe veya ani ve şiddetli baş ağrısı gibi belirtiler eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir.

Sonuç

Baş dönmesi, basit ve geçici bir nedenden kaynaklanabileceği gibi iç kulak, nörolojik sistem, kalp-damar sistemi veya metabolik problemlerle de ilişkili olabilir. Özellikle tekrarlayan, uzun süren veya günlük yaşamı etkileyen baş dönmelerinin ihmal edilmemesi gerekir.

Vertigo tanısı ve tedavisi için baş dönmesinin altında yatan nedenin belirlenmesi önemlidir. Bu nedenle sürekli veya tekrarlayan baş dönmesi yaşayan kişilerin bir sağlık uzmanına başvurması önerilir.

Benzer Makalelere Göz Atabilirsiniz

• https://medibul.com/makaleler/migren-nedir-belirtileri-nedenleri-ve-tedavisi