Bebek Kalça Ultrasonu Nedir?

Kalça ultrasonu, bebeğin kalça eklemlerinin ses dalgaları kullanılarak görüntülenmesidir.

Yetişkinlerde kalça ekleminin önemli bölümü kemik dokudan oluşurken yenidoğanlarda ve küçük bebeklerde eklemin büyük kısmı henüz kıkırdak yapıdadır. Bu nedenle ultrason, bebeğin kalça eklemini erken aylarda değerlendirmek için oldukça uygun bir yöntemdir.

Ultrason sırasında;

• Kalça yuvasının gelişimi,

• Uyluk kemiği başının yuva içerisindeki konumu,

• Kalça ekleminin stabilitesi,

• Sağ ve sol kalçanın gelişimi

değerlendirilebilir.

İşlem sırasında iyonlaştırıcı radyasyon kullanılmaz.

Bebeklerde Kalça Ultrasonu Neden Yapılır?

Kalça ultrasonunun temel amacı gelişimsel kalça displazisini erken dönemde tespit etmektir.

Normal bir kalça ekleminde uyluk kemiğinin baş kısmı, kalça kemiğinde bulunan yuva içerisinde uygun şekilde yerleşmiştir. GKD'de ise bu ilişkinin farklı derecelerde bozulması mümkündür.

Sorun;

• Kalça yuvasının sığ olması,

• Eklemin gevşek olması,

• Uyluk kemiği başının kısmen yuva dışına çıkması,

• Kalçanın tamamen çıkık olması

şeklinde görülebilir.

Bebeğin ilk aylarda herhangi bir ağrısı veya belirgin şikâyeti olmayabileceği için yalnızca dış görünüşe bakarak sorunu fark etmek her zaman mümkün değildir.

Bu nedenle düzenli bebek muayeneleri önemlidir.

Bebek Kalça Ultrasonu Ne Zaman Yapılır?

Kalça ultrasonunun zamanı bebeğin muayene bulgularına ve risk faktörlerine göre belirlenebilir.

Türkiye Sağlık Bakanlığı'nın güncel aile hekimliği rehberinde tüm bebeklerin yenidoğan döneminde kalça çıkığı açısından muayene edilmesi; pozitif muayene bulgusu veya risk faktörü bulunan bebeklerin yaşamlarının ilk 3-6 haftasında kalça ultrasonu ile değerlendirilmesi hedeflenmektedir.

Amerikan Pediatri Akademisi de yüksek riskli ancak muayenesi normal bebeklerde 6 haftadan 6 aya kadar seçici kalça ultrasonografisinin düşünülebileceğini belirtmektedir.

Bu nedenle pratikte 4-6 haftalık dönem, kalça ultrasonu için sık tercih edilen zamanlardan biridir. Sağlık Bakanlığı'na bağlı güncel bir hastane bilgilendirmesinde de erken tanı amacıyla ultrasonun 4-6 haftalıkken yapılması önerilmektedir.

Ancak bebeğin muayenesinde belirgin bir problem saptanmışsa doktor daha farklı bir zamanlama planlayabilir.

Kalça Ultrasonu Neden Doğar Doğmaz Yapılmıyor?

Bebeğin kalça eklemleri doğumdan sonraki ilk haftalarda gelişmeye devam eder.

Çok erken yapılan ultrasonlarda henüz olgunlaşmamış ancak zaman içerisinde kendiliğinden normal hale gelecek bazı kalça özellikleri görülebilir.

AAP, 6 hafta ile 4 ay arasında ultrasonda görülen bazı küçük kalça olgunlaşma farklılıklarının kendiliğinden düzelebileceğini belirtmektedir.

Bu nedenle bebeğin özel bir klinik durumu yoksa ultrason zamanlaması doktor tarafından belirlenir.

Hangi Bebeklerde Kalça Ultrasonu Daha Önemlidir?

Her bebeğin kalçası rutin çocuk kontrollerinde fizik muayene ile değerlendirilmelidir. Bunun yanında bazı bebeklerde gelişimsel kalça displazisi riski daha yüksektir.

Özellikle şu durumlarda daha dikkatli değerlendirme gerekebilir:

• Bebeğin makat gelişle doğmuş olması,

• Ailede gelişimsel kalça displazisi veya kalça çıkığı öyküsü bulunması,

• Kalça muayenesinde şüpheli bulgu saptanması,

• Daha önce kalçada instabilite görülmüş olması,

• Bebeğin bacaklarının düz ve sıkı şekilde kundaklanması,

• Ebeveyn veya hekimin kalça gelişimi konusunda şüphe duyması.

AAP özellikle makat geliş, aile öyküsü, şüpheli fizik muayene ve sıkı alt ekstremite kundaklamasını yüksek risk değerlendirmesinde dikkate alınabilecek faktörler arasında göstermektedir.

Makat Gelen Bebeklerde Kalça Ultrasonu Yapılır mı?

Makat geliş, gelişimsel kalça displazisi açısından önemli risk faktörlerinden biridir.

Bu nedenle gebeliğin özellikle son döneminde makat pozisyonunda bulunan veya makat gelişle doğan bebeklerde fizik muayene normal olsa bile doktor tarafından görüntüleme önerilebilir.

Bebeğin sezaryen veya normal doğumla dünyaya gelmiş olması tek başına riski ortadan kaldırmaz; önemli olan gebelik sırasında bebeğin kalça eklemlerinin maruz kaldığı pozisyon da dahil olmak üzere genel risk değerlendirmesidir.

Bebeklerde Kalça Çıkığı Belirti Verir mi?

Gelişimsel kalça displazisi erken dönemde her zaman dışarıdan fark edilecek belirti oluşturmayabilir.

Bu nedenle rutin fizik muayene önemlidir.

Doktor muayene sırasında bebeğin kalçalarının hareketini ve stabilitesini değerlendirir.

İlerleyen aylarda ise bazı çocuklarda;

• Bacak uzunluklarında farklılık,

• Kalçaların açılmasında kısıtlılık,

• Bacak veya kalça kıvrımlarında belirgin asimetri,

• Yürüme başladıktan sonra aksama

gibi bulgular ortaya çıkabilir.

Ancak özellikle cilt kıvrımlarındaki asimetri tek başına kalça çıkığı anlamına gelmez. Tanı fizik muayene ve gerektiğinde görüntüleme ile konulur.

Bebek Kalça Ultrasonu Nasıl Çekilir?

Kalça ultrasonu genellikle kısa süren ve bebeğe ağrı vermeyen bir işlemdir.

Bebek ultrason masasına yatırılır. Kalça bölgesine ultrason jelinin sürülmesinin ardından ultrason probu bebeğin kalçasına yerleştirilir.

Her iki kalça ayrı ayrı görüntülenir.

İnceleme sırasında bebeğin belirli bir pozisyonda tutulması gerekebilir. Görüntüler gerçek zamanlı olarak ultrason cihazının ekranında oluşur.

Ultrason hareketten etkilenebildiği için bebeğin mümkün olduğunca sakin olması çekimi kolaylaştırır. Bebeğin çekim öncesinde beslenmesi veya emzik kullanması bazı durumlarda rahatlamasına yardımcı olabilir.

Kalça Ultrasonu Bebeğe Zarar Verir mi?

Kalça ultrasonu iyonlaştırıcı radyasyon kullanmaz.

Görüntüler yüksek frekanslı ses dalgalarıyla oluşturulur. Standart tanısal ultrasonun bilinen zararlı bir etkisi bulunmamaktadır.

Bu nedenle gerektiğinde bebeğin takibinde ultrason tekrar kullanılabilir.

Bebek Kalça Ultrasonu Sonucu Nasıl Değerlendirilir?

Kalça ultrasonunda bebeğin kalça ekleminin anatomik gelişimi ve uyluk kemiği başının kalça yuvası içerisindeki konumu incelenir.

Raporlarda kalça gelişimini tanımlamak için çeşitli ölçümler ve sınıflandırmalar kullanılabilir.

Özellikle alfa ve beta açıları gibi ifadeler ultrason raporunda görülebilir. Bu ölçümler kalça yuvasının gelişiminin değerlendirilmesine yardımcı olur.

Bununla birlikte yalnızca rapordaki tek bir açı veya rakama bakarak ebeveynlerin kendi başına tanı koyması doğru değildir.

AAP, ultrason görüntülerinin bu konuda eğitimli ve deneyimli kişiler tarafından elde edilmesi ve değerlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulamaktadır.

Graf Tipi Ne Demek?

Bebek kalça ultrasonunda sık kullanılan değerlendirme yöntemlerinden biri Graf sınıflamasıdır.

Bu sınıflama, ultrason görüntüsündeki kalça yuvası ve eklem gelişiminin belirli açılar ve anatomik özellikler kullanılarak gruplandırılmasına dayanır.

Genel olarak olgun ve normal gelişen kalçalar ile gelişimi henüz tamamlanmamış veya displazi bulunan kalçalar birbirinden ayrılır.

Ancak Graf sınıfının tek başına internetten yorumlanması uygun değildir. Bebeğin yaşı, fizik muayene bulguları ve ultrason görüntüleri birlikte değerlendirilmelidir.

Kalça Ultrasonunda Sorun Çıkarsa Ne Olur?

Ultrasonda kalça gelişiminin normal olmadığı görülmesi her zaman ameliyat gerektiği anlamına gelmez.

Özellikle erken dönemde saptanan bazı hafif gelişim farklılıkları takip sırasında kendiliğinden düzelebilir.

Tedavi gerektiren gelişimsel kalça displazisinde ise bebeğin yaşına ve problemin derecesine göre farklı yöntemler kullanılabilir.

Erken dönemde en sık kullanılan yöntemlerden biri bebeğin kalçasını uygun pozisyonda tutmayı sağlayan özel ortezlerdir. Daha ileri veya geç tanı alan vakalarda farklı ortopedik tedavilere ihtiyaç duyulabilir.

Hangi bebeğin yalnızca takip edileceği ve hangisinin tedaviye ihtiyaç duyduğu çocuk ortopedisi uzmanı tarafından belirlenir.

Kalça Çıkığı Erken Fark Edilmezse Ne Olur?

Gelişimsel kalça displazisinin erken tanınmasının en önemli nedeni tedavinin erken dönemde daha kolay ve başarılı olabilmesidir.

Tanının gecikmesi durumunda çocuk büyüdükçe;

• Yürüme bozukluğu,

• Aksama,

• Bacak uzunluk farkı,

• Kalça ağrısı,

• Erken yaşta eklem aşınması

gibi sorunlar ortaya çıkabilir.

Sağlık Bakanlığı'nın GKD Tarama Programı'nın temel amaçlarından biri de erken tanı ve uygun tedavi ile ilerleyen dönemlerde cerrahi gereksinimini ve komplikasyonları azaltmaktır.

Kundak Kalça Çıkığına Neden Olur mu?

Bebeğin bacaklarını tamamen düzleştiren ve hareketlerini kısıtlayan sıkı kundaklama, kalça gelişimi açısından risk oluşturabilir.

AAP, sıkı alt ekstremite kundaklama öyküsünü gelişimsel kalça displazisi açısından değerlendirilmesi gereken risklerden biri olarak belirtmektedir.

Kundak yapılacaksa bebeğin kalça ve dizlerini rahatça büküp hareket ettirebilmesine izin verilmesi önemlidir.

Bacakların birbirine yapıştırılarak tamamen düz şekilde sıkıca sarılmasından kaçınılmalıdır.

Kalça Ultrasonu Kaç Aya Kadar Yapılabilir?

Bebeğin ilk aylarında kalça ekleminin önemli bölümü kıkırdak olduğu için ultrason oldukça iyi görüntü sağlar.

RadiologyInfo'ya göre bebeklerde gelişimsel kalça displazisinin değerlendirilmesinde ultrason yaklaşık 6 aya kadar kullanılabilir.

Bebek büyüdükçe kalça eklemindeki kemikleşme artar. Bu nedenle ilerleyen aylarda ultrason yerine pelvis röntgeni daha uygun hale gelebilir.

ACR kriterlerinde 4 aydan büyük çocuklarda GKD şüphesinde pelvis grafisinin genellikle uygun görüntüleme yöntemi olduğu belirtilmektedir.

4 Aydan Sonra Kalça Ultrasonu Yapılır mı?

Yapılabilir ancak görüntüleme yöntemi bebeğin yaşına ve klinik durumuna göre değişir.

Yaklaşık 4-6 aylık dönem ultrason ile röntgen arasında bir geçiş dönemi olarak değerlendirilebilir. Bebeğin kemik gelişimi arttıkça röntgen görüntülemesi daha fazla bilgi sağlayabilir.

Hangi yöntemin kullanılacağına çocuk doktoru, çocuk ortopedisi uzmanı veya radyoloji uzmanı karar verir.

Bebek Kalça Ultrasonu Öncesi Hazırlık Gerekir mi?

Kalça ultrasonu için genellikle özel bir açlık veya ilaç hazırlığı gerekmez.

Bebeğin sakin olması görüntüleme işlemini kolaylaştırabileceği için randevu saatinin bebeğin uyku ve beslenme düzenine göre planlanması faydalı olabilir.

RadiologyInfo, bebeğin çekimden hemen önce beslenmesinin ve işlem sırasında emzik veya biberon kullanılmasının bebeğin sakin kalmasına yardımcı olabileceğini belirtmektedir.

Sağlık kuruluşunun farklı bir hazırlık önerisi varsa bu talimata uyulmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Bebeklerde kalça ultrasonu kaçıncı haftada yapılır?

Özel bir klinik durum bulunmadığında 4-6 haftalık dönem sık tercih edilir. Türkiye'deki GKD tarama yaklaşımında risk faktörü veya pozitif muayene bulgusu bulunan bebeklerin ilk 3-6 haftada kalça ultrasonu ile değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Kalça ultrasonu 1 aylıkken yapılır mı?

Evet. Bebeğin risk durumuna ve doktorun değerlendirmesine göre yaklaşık 1 aylık dönemde ultrason yapılabilir.

Kalça ultrasonu bebeğe zarar verir mi?

Hayır. Ultrason iyonlaştırıcı radyasyon kullanmaz ve standart tanısal ultrasonun bilinen zararlı etkisi bulunmamaktadır.

Her bebeğe kalça ultrasonu yapılmalı mı?

Türkiye'de tüm bebekler GKD açısından fizik muayene ile değerlendirilir. Ulusal programda pozitif muayene bulgusu veya risk faktörü bulunan bebekler ultrason ve ileri değerlendirmeye yönlendirilir. Bazı sağlık merkezlerinde daha geniş ultrason tarama uygulamaları yapılabilir.

Kalça ultrasonu sonucu normal çıkarsa tekrar gerekir mi?

Çoğu durumda doktorun değerlendirmesine bağlıdır. Fizik muayene normal ve ultrason sonucu uygun olan bir bebekte ek görüntüleme gerekmeyebilir. Risk faktörleri veya şüpheli bulgular varsa takip önerilebilir.

Kalça ultrasonunda problem çıkarsa ne yapılır?

Problemin derecesine göre takip, kontrol ultrasonu veya çocuk ortopedisi değerlendirmesi gerekebilir. Erken dönemde saptanan bazı hafif gelişim farklılıkları kendiliğinden düzelebilirken bazı bebeklerde tedavi gerekir.

Bebeğin bezini çift bağlamak kalça çıkığını düzeltir mi?

Çift bez kullanımı gelişimsel kalça displazisinin standart tedavisi değildir. GKD saptanmışsa tedavi çocuk ortopedisi uzmanı tarafından bebeğin yaşına ve kalçanın durumuna göre planlanmalıdır.

Sonuç

Bebek kalça ultrasonu, gelişimsel kalça displazisinin erken dönemde değerlendirilmesinde kullanılan, radyasyon içermeyen ve ağrısız bir görüntüleme yöntemidir.

Özellikle makat geliş, ailede kalça displazisi öyküsü, şüpheli fizik muayene bulguları veya sıkı kundaklama gibi risk faktörleri bulunan bebeklerde kalça gelişiminin dikkatle değerlendirilmesi önemlidir.

Türkiye'deki tarama programında tüm bebeklerin ilk haftalarda fizik muayene ile değerlendirilmesi ve riskli veya şüpheli bulunan bebeklerin erken dönemde kalça ultrasonuna yönlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Gelişimsel kalça displazisinin erken fark edilmesi, tedavinin daha kolay uygulanabilmesine ve ilerleyen yaşlarda ortaya çıkabilecek yürüme bozukluğu, kalça ağrısı ve cerrahi gereksinimi gibi sorunların azaltılmasına yardımcı olabilir.

Bu nedenle bebeğin rutin kontrollerinin aksatılmaması ve doktor tarafından kalça ultrasonu önerildiyse uygun zamanda yaptırılması önemlidir.

Bu içerik bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı veya tedavi amacı taşımaz. Bebeğinizin kalça gelişimi, ultrason zamanı ve takip gereksinimi için çocuk sağlığı ve hastalıkları veya çocuk ortopedisi uzmanına başvurunuz.