Hemogram Nedir?

Hemogram ya da tam kan sayımı, kandaki temel hücrelerin sayısını ve bazı özelliklerini değerlendiren kan testidir. Check-up programlarında en sık istenen tetkiklerden biridir.

Hemogramda temel olarak;

• Kırmızı kan hücreleri,

• Beyaz kan hücreleri,

• Hemoglobin,

• Hematokrit,

• Trombositler,

• Kırmızı kan hücrelerinin büyüklüğü ve hemoglobin içeriği

değerlendirilir.

Hemogram genel sağlık kontrolünün yanı sıra kansızlık, enfeksiyonlar, bağışıklık sistemiyle ilişkili bazı durumlar ve kan hücrelerindeki değişikliklerin değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Kan Tahlilindeki H ve L Ne Anlama Gelir?

Laboratuvar sonuçlarında değerin yanında sıklıkla H veya L harfleri görülebilir.

H (High): Sonucun laboratuvarın belirlediği referans aralığının üzerinde olduğunu gösterir.

L (Low): Sonucun referans aralığının altında olduğunu gösterir.

Ancak bir değerin H veya L olarak işaretlenmesi tek başına hastalık anlamına gelmez.

Referans aralıkları kullanılan laboratuvar yöntemine, yaşa, cinsiyete ve bazı fizyolojik özelliklere göre değişebilir. Bu nedenle sonuçlar değerlendirilirken öncelikle kişinin raporunda bulunan referans aralığı dikkate alınmalıdır.

Hemogram Sonuçları Nasıl Okunur?

Hemogramda çok sayıda kısaltma bulunabilir. Check-up sırasında en sık karşılaşılan temel değerleri tek tek inceleyelim.

HGB (Hemoglobin) Nedir?

HGB veya hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinin içerisinde bulunan ve oksijenin akciğerlerden vücudun diğer dokularına taşınmasına yardımcı olan proteindir.

Hemoglobin değerinin düşük olması kansızlık açısından önemli bir bulgudur.

HGB Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

Düşük hemoglobin;

• Demir eksikliği,

• B12 veya folat eksikliği,

• Kan kaybı,

• Yoğun adet kanamaları,

• Bazı kronik hastalıklar

gibi birçok durumla ilişkili olabilir.

Ancak hemoglobinin düşük bulunması tek başına “demir eksikliği var” anlamına gelmez. Bunun için özellikle ferritin ve diğer demir parametrelerinin de değerlendirilmesi gerekebilir.

HGB Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

Hemoglobin yüksekliği ise;

• Susuz kalma,

• Sigara kullanımı,

• Yüksek rakımda yaşama,

• Bazı akciğer veya kalp hastalıkları,

• Kırmızı kan hücrelerinin fazla üretildiği bazı hastalıklar

ile ilişkili olabilir.

RBC Nedir?

RBC (Red Blood Cell), kandaki kırmızı kan hücrelerinin yani eritrositlerin sayısını gösterir.

Kırmızı kan hücrelerinin temel görevi oksijen taşımaktır.

RBC'nin düşük olması kansızlıkla birlikte görülebilir. Ancak RBC sonucu tek başına değerlendirilmez; hemoglobin, hematokrit ve MCV gibi diğer hemogram değerleriyle birlikte yorumlanır.

HCT (Hematokrit) Nedir?

HCT veya hematokrit, kanın ne kadarının kırmızı kan hücrelerinden oluştuğunu yüzde olarak gösterir.

Örneğin hematokrit sonucunun yüzde 42 olması, kan hacminin yaklaşık yüzde 42'sinin kırmızı kan hücrelerinden oluştuğunu ifade eder.

HCT Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

Düşük hematokrit;

• Kansızlık,

• Kan kaybı,

• Kırmızı kan hücrelerinin azalmasına neden olan bazı hastalıklar

ile ilişkili olabilir.

HCT Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

Hematokrit yüksekliği ise susuz kalma dahil farklı nedenlere bağlı olabilir.

Hematokrit için normal kabul edilen aralık yaş, cinsiyet, sigara kullanımı ve yaşanılan rakım gibi faktörlerden etkilenebilir.

MCV Nedir?

MCV (Mean Corpuscular Volume) kırmızı kan hücrelerinin ortalama büyüklüğünü gösterir.

MCV özellikle kansızlığın hangi türde olabileceğini anlamada yararlı değerlerden biridir.

MCV Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

MCV'nin düşük olması kırmızı kan hücrelerinin normalden küçük olduğunu gösterir. Buna mikrositoz denir.

Düşük MCV özellikle;

• Demir eksikliği,

• Talasemi gibi bazı kalıtsal kan hastalıkları

ile birlikte görülebilir.

Bu nedenle hemoglobin düşük, MCV düşük ve ferritin de düşükse demir eksikliği açısından değerlendirme yapılabilir.

MCV Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

MCV'nin yüksek olması kırmızı kan hücrelerinin normalden büyük olduğunu gösterir.

Yüksek MCV;

• B12 eksikliği,

• Folat eksikliği,

• Bazı karaciğer hastalıkları,

• Bazı ilaçların kullanımı

gibi durumlarla ilişkili olabilir.

Örneğin hemoglobin düşük, MCV yüksek ve B12 de düşükse B12 eksikliğine bağlı kansızlık olasılığı değerlendirilir.

MCH ve MCHC Nedir?

MCH, bir kırmızı kan hücresinin içerisinde bulunan ortalama hemoglobin miktarını gösterir.

MCHC ise kırmızı kan hücresindeki hemoglobin yoğunluğunu ifade eder.

Bu değerler genellikle MCV, hemoglobin ve diğer eritrosit parametreleriyle birlikte değerlendirilerek kansızlığın türü hakkında bilgi edinilmesine yardımcı olur.

Tek başına MCH veya MCHC düşüklüğüne bakılarak tanı konulmaz.

WBC Nedir?

WBC (White Blood Cell) kandaki beyaz kan hücrelerinin yani lökositlerin toplam sayısını ifade eder.

Beyaz kan hücreleri bağışıklık sisteminin önemli parçalarından biridir ve enfeksiyonlarla mücadelede görev alır.

WBC Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

WBC yüksekliği;

• Enfeksiyon,

• İltihabi durumlar,

• Bazı ilaçlara verilen yanıt,

• Fiziksel veya metabolik stres

gibi farklı durumlarda görülebilir.

Tek bir yüksek WBC sonucu mutlaka ciddi bir hastalık bulunduğu anlamına gelmez.

WBC Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

Düşük beyaz kan hücresi sayısı ise bazı enfeksiyonlar, ilaçlar, otoimmün hastalıklar veya kemik iliğini etkileyen durumlarla ilişkili olabilir.

Belirgin veya devam eden düşüklüklerde nedenin araştırılması gerekir.

NEU ve LYM Nedir?

Hemogram sonucunda beyaz kan hücrelerinin alt grupları da görülebilir.

NEU (nötrofil): Özellikle bakteriler başta olmak üzere mikroorganizmalara karşı savunmada önemli rol oynar.

LYM (lenfosit): Bağışıklık sisteminin önemli hücrelerinden biridir. B ve T lenfositleri bu grupta yer alır.

Bunun yanında;

• MONO: Monosit,

• EOS: Eozinofil,

• BASO: Bazofil

de sonuç kağıdında görülebilir.

Örneğin eozinofiller parazitlere karşı savunmada rol oynarken alerjik reaksiyonlarla da ilişkilidir. Ancak bu hücrelerin yüksekliği veya düşüklüğü tek başına hastalık tanısı koydurmaz.

PLT Nedir?

PLT (Platelet) kandaki trombosit sayısını gösterir.

Trombositler kanamanın durdurulması ve pıhtı oluşumunda önemli görev üstlenir.

PLT Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

Trombosit sayısının düşük olması farklı nedenlere bağlı olabilir.

Belirgin trombosit düşüklüğünde;

• Kolay morarma,

• Burun veya diş eti kanaması,

• Ciltte küçük kırmızı-mor noktalar,

• Uzun süren kanamalar

gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Özellikle çok düşük trombosit değerlerinin hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

PLT Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

Trombosit yüksekliği enfeksiyon, iltihabi durumlar, demir eksikliği ve bazı kan hastalıkları dahil farklı nedenlerle görülebilir.

Bu nedenle PLT değeri de diğer kan değerleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Hemogramda Kansızlık Nasıl Anlaşılır?

Kansızlığın değerlendirilmesinde ilk bakılan değerlerden biri hemoglobindir.

Ancak kansızlığın nedenini anlamak için hemogramın diğer parametreleri oldukça önemlidir.

Örneğin:

HGB düşük + MCV düşük: Demir eksikliği gibi mikrositik anemiler düşünülebilir.

HGB düşük + MCV yüksek: B12 veya folat eksikliği gibi makrositik anemiler araştırılabilir.

HGB düşük + MCV normal: Kan kaybı, kronik hastalıklar veya başka nedenler değerlendirilebilir.

Bu örnekler doğrudan tanı anlamına gelmez. Ferritin, B12, folat ve diğer tetkiklere ihtiyaç duyulabilir.

D Vitamini Sonucu Nasıl Okunur?

D vitamini değerlendirmesinde genellikle kanda 25-hidroksi vitamin D [25(OH)D] düzeyine bakılır. D vitamini durumunu değerlendirmek için kullanılan temel kan testi budur.

Sonuç çoğunlukla ng/mL birimiyle raporlanır.

D vitamini için dikkat edilmesi gereken önemli nokta, farklı kurum ve kılavuzlarda kullanılan sınırların birbirinden farklı olabilmesidir.

NIH Office of Dietary Supplements tarafından aktarılan değerlendirmeye göre:

• 12 ng/mL'nin altındaki değerlerde D vitamini eksikliği riski bulunur.

• 12-20 ng/mL arasındaki değerler bazı kişiler için yetersiz olabilir.

• 20 ng/mL ve üzeri değerler çoğu kişi için kemik ve genel sağlık açısından yeterli kabul edilir.

Bununla birlikte hekimin değerlendirmesi kişinin yaşı, kemik sağlığı, mevcut hastalıkları ve tedavi durumuna göre değişebilir.

D Vitamini Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

D vitamini düşüklüğü;

• Güneş ışığına yetersiz maruz kalma,

• Beslenme yetersizliği,

• Emilim bozuklukları,

• Bazı karaciğer veya böbrek hastalıkları

gibi birçok nedenle ilişkili olabilir.

D vitamini özellikle kalsiyum emilimi ve kemik sağlığı açısından önem taşır.

Düşük sonuç görüldüğünde yalnızca internetten görülen dozlara göre D vitamini kullanmaya başlanması doğru değildir. Kullanılacak doz eksikliğin derecesine ve kişinin sağlık durumuna göre belirlenmelidir.

D Vitamini Yüksekliği İyi midir?

D vitamininin normalden yüksek olması “ne kadar yüksekse o kadar iyi” anlamına gelmez.

Özellikle kontrolsüz ve yüksek doz D vitamini takviyesi kullanımı istenmeyen etkilere neden olabilir. Bu nedenle takviyeler hekim önerisi doğrultusunda kullanılmalıdır.

B12 Vitamini Sonucu Nasıl Okunur?

B12 vitamini sinir sistemi, DNA sentezi ve sağlıklı kan hücrelerinin oluşumu için gerekli vitaminlerden biridir.

B12 düzeyi çoğunlukla serum veya plazmadan ölçülür ve sonuç genellikle pg/mL olarak raporlanır.

NIH Office of Dietary Supplements verilerine göre laboratuvarlar arasında sınırlar değişmekle birlikte, 200-250 pg/mL'nin altındaki değerler genellikle normalin altında kabul edilir.

Ancak B12 değerlendirmesinde yalnızca tek bir sayı yeterli olmayabilir.

B12 Sınırda Çıkarsa Ne Olur?

B12 sonucu kesin düşük değil ancak sınırda bulunuyorsa doktor ek testler isteyebilir.

NIH'e göre serum B12 düzeyi 150-399 pg/mL arasında olduğunda bazı kişilerde B12 eksikliğini değerlendirmek amacıyla metilmalonik asit (MMA) testi kullanılabilir. MMA, B12 durumunun değerlendirilmesinde daha hassas belirteçlerden biridir.

Bu nedenle örneğin 250 veya 300 pg/mL gibi bir B12 sonucu tek başına “kesinlikle normal” veya “kesinlikle eksik” şeklinde yorumlanmamalıdır.

Kişinin belirtileri ve diğer laboratuvar sonuçları da önemlidir.

B12 Eksikliğinde Hangi Belirtiler Görülebilir?

B12 düşüklüğü bazı kişilerde uzun süre belirgin şikâyet oluşturmayabilir.

Eksiklik ilerlediğinde;

• Halsizlik,

• Yorgunluk,

• Solukluk,

• Dilde hassasiyet,

• El ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma,

• Denge problemleri,

• Konsantrasyon sorunları

gibi belirtiler görülebilir.

B12 eksikliği aynı zamanda bazı kişilerde kırmızı kan hücrelerinin büyümesine neden olabilir. Bu nedenle hemogramda MCV yüksekliği B12 eksikliği araştırılırken dikkate alınabilecek bulgulardan biridir.

B12 Normal Olsa Bile Eksiklik Olabilir mi?

Bazı durumlarda serum B12 değerinin tek başına yorumlanması yeterli olmayabilir.

Özellikle sonuç sınırdaysa, kişinin B12 eksikliğiyle uyumlu belirtileri bulunuyorsa veya hemogram sonuçlarında şüpheli değişiklikler varsa doktor MMA gibi ek testlerden yararlanabilir.

Bu nedenle yalnızca laboratuvar sonucunun yanında “normal” yazmasına bakarak değerlendirme yapmak her zaman yeterli değildir.

Hemogram, D Vitamini ve B12 Birlikte Nasıl Yorumlanır?

Check-up sonuçlarını değerlendirirken testleri birbirinden bağımsız okumak yerine birbirleriyle ilişkili şekilde değerlendirmek daha anlamlıdır.

Örneğin:

HGB düşük + MCV düşük

Demir eksikliği açısından ferritin ve demir parametrelerinin değerlendirilmesi gerekebilir.

HGB düşük + MCV yüksek + B12 düşük

B12 eksikliğine bağlı anemi açısından değerlendirme yapılabilir.

HGB normal + B12 düşük

Kişide henüz belirgin kansızlık gelişmemiş olsa bile B12 eksikliği bulunabilir. Bu nedenle B12 eksikliğinin değerlendirilmesinde yalnızca hemoglobine bakılmaz.

HGB düşük + MCV normal

Kansızlığın farklı nedenleri araştırılabilir.

Buradaki örnekler olası ilişkileri gösterir; tek başına tanı koydurmaz.

Referans Aralığı Neden Laboratuvardan Laboratuvara Değişiyor?

Kan tahlilini farklı hastanelerde yaptıran kişiler aynı testin yanında farklı normal değerler görebilir.

Bunun nedeni;

• Kullanılan laboratuvar cihazları,

• Ölçüm yöntemleri,

• Birimler,

• Laboratuvarın belirlediği referans popülasyonu

gibi faktörlerin farklı olabilmesidir.

Bu nedenle sonuçları internetten bulunan tek bir “normal değer tablosu” ile karşılaştırmak yerine kendi laboratuvar raporunuzdaki referans aralığına bakmak gerekir.

Özellikle hemoglobin ve hematokrit gibi değerlerin normal aralığı yaş ve cinsiyet gibi faktörlerden de etkilenebilir.

Check-Up Sonuçlarında Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Laboratuvar sonucunda tek bir değerin hafif yüksek veya düşük olması her zaman ciddi bir hastalığa işaret etmez.

Beslenme, sıvı tüketimi, ilaçlar, adet dönemi, fiziksel aktivite ve başka birçok faktör hemogram sonuçlarını etkileyebilir.

Ancak;

• Belirgin hemoglobin düşüklüğü,

• Çok düşük veya çok yüksek WBC,

• Belirgin trombosit düşüklüğü,

• Devam eden B12 veya D vitamini eksikliği,

• Halsizlik, nefes darlığı veya çarpıntı,

• Açıklanamayan morarma veya kanamalar,

• El ve ayaklarda uyuşma,

• Sonuçlarda birden fazla anormalliğin birlikte bulunması

durumlarında hekime başvurulması önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Hemogram sonucunda ilk hangi değerlere bakılır?

Hemogram bir bütün olarak değerlendirilir. HGB, HCT ve RBC kırmızı kan hücreleri açısından; MCV kırmızı hücrelerin büyüklüğü açısından; WBC bağışıklık hücreleri açısından; PLT ise trombositler açısından temel bilgiler sağlar.

HGB düşükse kesin kansızlık mıdır?

Düşük hemoglobin anemi açısından temel bulgulardan biridir. Ancak aneminin nedenini belirlemek için MCV, ferritin, demir, B12 ve folat gibi diğer testlerin değerlendirilmesi gerekebilir.

MCV düşükse ne anlama gelir?

MCV düşüklüğü kırmızı kan hücrelerinin normalden küçük olduğunu gösterir. Demir eksikliği ve talasemi gibi durumlarda görülebilir.

MCV yüksekse B12 eksikliği midir?

B12 eksikliği MCV yüksekliğine neden olabilir ancak tek neden değildir. Folat eksikliği, bazı ilaçlar ve karaciğerle ilişkili durumlar da MCV yüksekliğine yol açabilir.

D vitamini kaç olmalı?

NIH tarafından aktarılan kriterlere göre 25(OH)D düzeyinin 20 ng/mL ve üzerinde olması çoğu kişi için yeterli kabul edilirken, 12 ng/mL'nin altındaki değerlerde eksiklik riski bulunur. Ancak kullanılan sınırlar kılavuzlara ve kişinin klinik durumuna göre değişebilir.

B12 kaç olmalı?

Laboratuvar referansları değişmekle birlikte serum B12 düzeyinin 200-250 pg/mL'nin altında olması genellikle düşük kabul edilir. Sınırda değerlerde MMA gibi ek testler gerekebilir.

Kan tahlilindeki kırmızı değerler tehlikeli midir?

Sonucun kırmızı renkte veya H/L işaretiyle gösterilmesi yalnızca laboratuvarın referans aralığının dışında olduğunu belirtir. Tek başına hastalığın veya acil bir durumun göstergesi değildir. Sonucun ne kadar saptığı, diğer testler ve kişinin belirtileri birlikte değerlendirilmelidir.

Sonuç

Hemogram, D vitamini ve B12 testleri check-up sırasında kişinin genel sağlık durumunu değerlendirmeye yardımcı olan önemli laboratuvar tetkikleridir. Ancak sonuç kağıdındaki değerleri tek tek değerlendirmek yerine birbirleriyle olan ilişkilerini anlamak gerekir.

Hemoglobin düşüklüğü kansızlığı düşündürebilirken MCV, kansızlığın türü hakkında bilgi verebilir. WBC bağışıklık sistemi hücrelerini, PLT ise kanın pıhtılaşmasında görev alan trombositleri değerlendirir. D vitamini sonucu çoğunlukla 25(OH)D üzerinden değerlendirilirken B12 sonucunda özellikle sınırda değerlerde ek testlere ihtiyaç duyulabilir.

En önemlisi, laboratuvar sonuçlarında yazan referans aralıklarının kişiden kişiye ve laboratuvardan laboratuvara değişebileceğini unutmamaktır. Bir sonucun yüksek veya düşük olması tek başına tanı koydurmaz. Sonuçların kişinin şikâyetleri, sağlık geçmişi ve diğer tetkikleriyle birlikte hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Bu içerik bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı veya tedavi amacı taşımaz. Laboratuvar sonuçlarınızın kişisel değerlendirmesi için hekiminize başvurunuz.