İlaçlı Tomografi Nedir? Kontrastlı BT Nasıl Çekilir?

Not: Tomografinin genel çalışma prensibi, hangi durumlarda çekildiği ve standart tomografi işlemi hakkında daha önce hazırladığımız Tomografi Nedir? Nasıl Çalışır? Hangi Durumlarda Çekilir? başlıklı makalemize de göz atabilirsiniz.

İlaçlı Tomografi Nedir?

İlaçlı tomografi, bilgisayarlı tomografi çekimi sırasında görüntülerin daha belirgin hale gelmesi amacıyla kontrast madde kullanılmasıyla yapılan BT incelemesidir.

Kontrast madde, incelenen bölgeye göre damardan, ağızdan veya bazı özel tetkiklerde farklı yollarla verilebilir. Özellikle damarların, iç organların ve bazı dokuların birbirinden daha kolay ayırt edilmesini sağlamak amacıyla kullanılır.

Kontrastlı BT ile standart BT arasındaki temel fark, çekim sırasında kontrast madde kullanılmasıdır. Her tomografi incelemesinde kontrast madde kullanılmasına gerek yoktur. Hangi yöntemin tercih edileceğine hastanın şikâyetleri, ön tanısı, daha önce yapılan tetkikleri ve doktorun istediği görüntüleme alanına göre karar verilir.

Kontrast Madde Neden Kullanılır?

Kontrast maddenin temel amacı, görüntülerde birbirine benzer görünen bazı yapıların daha kolay ayırt edilmesini sağlamaktır.

Örneğin damarların değerlendirilmesi gerektiğinde damardan verilen kontrast madde, damarların BT görüntülerinde daha belirgin hale gelmesine yardımcı olabilir. Benzer şekilde bazı organlarda bulunan kitle, lezyon veya iltihabi değişikliklerin değerlendirilmesinde de kontrastlı görüntüleme doktor için daha fazla bilgi sağlayabilir.

Kontrastlı tomografi özellikle;

• Damarların değerlendirilmesi,
• Bazı tümör ve kitlelerin incelenmesi,
• Karın ve pelvis bölgesindeki organların değerlendirilmesi,
• Enfeksiyon veya iltihap şüphesinin araştırılması,
• Bazı kanserlerin tanı ve takibi,
• İç organlardaki damar yapılarının incelenmesi

gibi durumlarda tercih edilebilir.

Ancak kontrast madde kullanımı her hasta için ve her tomografi çekiminde gerekli değildir. Doktor, incelemenin amacına göre kontrastlı veya kontrastsız BT tercih eder.

İlaçlı Tomografide Hangi Kontrast Madde Kullanılır?

Kontrastlı BT sırasında kullanılan madde, yapılacak incelemenin türüne göre değişebilir.

Damardan uygulanan kontrast maddelerde genellikle iyot bazlı kontrast ajanlar kullanılır. Bazı incelemelerde ise ağızdan alınan kontrast maddeler tercih edilebilir.

Örneğin sindirim sistemiyle ilgili bazı görüntülemelerde hastadan kontrast madde içeren bir sıvıyı içmesi istenebilir. Damarların veya bazı iç organların değerlendirilmesinde ise kontrast madde damar yoluyla uygulanabilir.

Bu nedenle “ilaçlı tomografide kullanılan ilaç nedir?” sorusunun cevabı, yapılacak BT incelemesinin türüne göre değişir.

İlaçlı Tomografi Nasıl Çekilir?

İlaçlı tomografi öncesinde öncelikle hastanın işlem için uygun olup olmadığı değerlendirilir. Hastanın kullandığı ilaçlar, bilinen alerjileri, böbrek hastalığı öyküsü ve daha önce kontrast madde kullanıp kullanmadığı önem taşıyabilir.

İnceleme sırasında hasta tomografi cihazının hareketli masasına yatırılır. Görüntülenecek bölgeye göre uygun pozisyon verildikten sonra masa cihazın içine doğru ilerler.

Eğer kontrast madde damar yoluyla verilecekse öncelikle koldan damar yolu açılır. Kontrast madde uygun zamanda damar yoluyla uygulanır ve ardından gerekli görüntüler alınır.

Çekim sırasında hastadan kısa süreliğine nefesini tutması istenebilir. Bunun amacı hareket kaynaklı görüntü bozukluklarını azaltarak daha net görüntüler elde etmektir.

İşlem sırasında radyoloji teknisyeni hastayı başka bir odadan takip eder. Hasta ile iletişim kurulabilmesini sağlayan ses sistemi ve kamera bulunur.

İlaçlı tomografi genel olarak ağrılı bir işlem değildir. Damar yolu açılırken iğne girişine bağlı kısa süreli bir rahatsızlık hissedilebilir.

İlaçlı Tomografide Sıcaklık Hissi Olur mu?

Damardan kontrast madde verildiğinde bazı hastalar vücutta kısa süreli bir sıcaklık veya ısı yayılması hissedebilir. Bunun yanında ağızda metalik veya farklı bir tat oluşması da mümkündür.

Bu his çoğunlukla kısa sürer ve kontrast maddenin verilmesinden sonra kendiliğinden kaybolur.

Ancak işlem sırasında kendinizi normal hissetmediğiniz bir durum ortaya çıkarsa bunu radyoloji ekibine bildirmeniz önemlidir.

İlaçlı Tomografi Öncesinde Aç Kalmak Gerekir mi?

Her kontrastlı tomografi öncesinde aynı hazırlık yapılmaz. Açlık gerekip gerekmediği, yapılacak incelemenin türüne ve sağlık kuruluşunun uyguladığı protokole göre değişebilir.

Bu nedenle hastanın tomografi randevusu sırasında kendisine verilen hazırlık talimatlarına uyması gerekir.

Bazı incelemelerde birkaç saat öncesinden yemek yenilmemesi istenebilir. Bazı BT çekimlerinde ise özel bir açlık hazırlığına ihtiyaç duyulmayabilir.

Bu nedenle “İlaçlı tomografi öncesi kaç saat aç kalmalıyım?” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Hastaya verilen özel talimat dikkate alınmalıdır.

İlaçlı Tomografi Öncesinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Kontrast madde kullanılacaksa çekim öncesinde hastanın bazı sağlık bilgilerini doktor veya radyoloji ekibiyle paylaşması önemlidir.

Özellikle;

• Daha önce kontrast maddeye karşı reaksiyon yaşandıysa,
• Bilinen ciddi bir alerji varsa,
• Böbrek hastalığı bulunuyorsa,
• Böbrek fonksiyonlarında sorun olduğu biliniyorsa,
• Hamilelik ihtimali varsa,
• Düzenli kullanılan ilaçlar bulunuyorsa

işlem öncesinde sağlık ekibine bilgi verilmelidir.

Özellikle damar yoluyla kontrast madde uygulanacak hastalarda böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesi, hastanın mevcut sağlık durumuna göre doktor tarafından gerekli görülebilir.

İlaçlı Tomografinin Yan Etkileri Var mı?

Kontrast maddeler çoğu kişide ciddi bir sorun oluşturmadan kullanılabilir. Bununla birlikte bazı hastalarda kontrast maddeye bağlı yan etkiler görülebilir.

Daha hafif reaksiyonlar arasında;

• Kaşıntı,
• Ciltte kızarıklık,
• Döküntü,
• Bulantı,
• Kısa süreli sıcaklık hissi

bulunabilir.

Daha ciddi reaksiyonlar ise nadir görülür. Nefes almada güçlük, yüzde veya boğazda şişme gibi belirtiler ortaya çıkarsa durumun hemen sağlık ekibine bildirilmesi gerekir.

Bu nedenle daha önce kontrast maddeye karşı reaksiyon geçiren kişilerin bunu işlemden önce mutlaka belirtmesi önemlidir.

İlaçlı Tomografi Böbreklere Zarar Verir mi?

Kontrastlı tomografi konusunda en çok merak edilen konulardan biri de kontrast maddenin böbrekler üzerindeki etkisidir.

Özellikle böbrek hastalığı veya böbrek fonksiyonlarında bozukluk bulunan kişilerde kontrast madde kullanımı öncesinde daha dikkatli değerlendirme yapılması gerekebilir.

Bu nedenle bilinen böbrek hastalığı, daha önce yüksek kreatinin değeri veya böbrek fonksiyonlarıyla ilgili başka bir sorun bulunan hastaların işlem öncesinde doktoruna bilgi vermesi önemlidir.

Kontrast madde kullanılıp kullanılmayacağı ve gerekli kan testlerinin yapılıp yapılmayacağı hastanın durumuna göre doktor tarafından belirlenir.

İlaçlı Tomografi Sonrasında Ne Yapılır?

Kontrast madde damar yoluyla uygulandıysa işlem sonrasında hastanın kısa süre gözlem altında tutulması gerekebilir.

Herhangi bir sorun olmadığı takdirde günlük yaşama genellikle kısa süre içerisinde dönülebilir.

Doktor tarafından sıvı tüketimi konusunda özel bir kısıtlama verilmemişse yeterli miktarda su içmek, genel olarak kontrast maddenin vücuttan atılması sürecine yardımcı olabilir. Ancak kalp veya böbrek hastalığı gibi nedenlerle sıvı kısıtlaması olan kişilerin doktorlarının önerilerine uyması gerekir.

İşlem sonrasında olağan dışı bir belirti fark edilirse sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

İlaçlı Tomografi Ne Kadar Sürer?

Kontrastlı BT'nin süresi, görüntülenecek bölgeye ve yapılacak incelemenin türüne göre değişebilir.

Tomografi cihazında görüntülerin alınması genellikle kısa sürer. Ancak damar yolu açılması, kontrast maddenin verilmesi ve işlem öncesi hazırlıklar nedeniyle toplam süre standart tomografiye göre daha uzun olabilir.

Bu nedenle hastanede geçirilecek süre yalnızca cihazın çekim süresi olarak düşünülmemelidir.

İlaçlı Tomografi Sonucu Ne Zaman Çıkar?

Tomografi çekildikten sonra elde edilen görüntüler radyoloji uzmanı tarafından değerlendirilir ve raporlanır.

Sonucun hazırlanma süresi sağlık kuruluşuna, incelemenin türüne ve aciliyet durumuna göre değişebilir. Acil durumlarda değerlendirme daha kısa sürede yapılabilir.

Tomografi görüntülerinde görülen her bulgu tek başına kesin bir hastalık anlamına gelmeyebilir. Bu nedenle rapor sonucunun hastanın şikâyetleri, muayene bulguları ve diğer tetkikleriyle birlikte doktor tarafından değerlendirilmesi gerekir.

İlaçlı Tomografi Kimlere Uygulanmaz?

Kontrastlı BT kararı her hasta için ayrı değerlendirilir. Özellikle daha önce kontrast maddeye karşı ciddi reaksiyon yaşamış kişiler ile böbrek fonksiyonları bozuk olan hastalarda doktorun özel değerlendirme yapması gerekir.

Ayrıca hamilelik veya hamilelik şüphesi bulunan hastaların da tomografi öncesinde bunu mutlaka sağlık ekibine bildirmesi önemlidir. BT X ışınları kullandığı için gebelik durumunda görüntüleme kararının tıbbi gereklilik açısından değerlendirilmesi gerekir.

Kişinin mevcut hastalıkları, kullandığı ilaçlar ve önceki tetkikleri değerlendirilmeden “ilaçlı tomografi herkes için uygundur” şeklinde bir yaklaşım doğru değildir.

İlaçlı Tomografi ile Normal Tomografi Arasındaki Fark Nedir?

Normal olarak ifade edilen kontrastsız tomografide herhangi bir kontrast madde kullanılmadan görüntüleme yapılır.

İlaçlı tomografide ise incelemenin amacına göre kontrast madde kullanılır.

Temel fark kontrast madde kullanımıdır. Kontrast madde bazı damarların, organların ve dokuların görüntülerde daha belirgin hale gelmesine yardımcı olabilir.

Hangi yöntemin kullanılacağı hastanın şikâyetine ve doktorun istediği incelemeye göre belirlenir. Her hastanın mutlaka ilaçlı tomografi çektirmesi gerekmez.

İlaçlı Tomografi ile MR Arasındaki Fark Nedir?

İlaçlı tomografi ve ilaçlı MR birbirinden farklı görüntüleme yöntemleridir.

Bilgisayarlı tomografi X ışınlarını kullanırken MR, manyetik alan ve radyo dalgaları ile görüntü oluşturur. Kullanılan kontrast maddeler de aynı değildir.

Hangi yöntemin daha uygun olduğu; incelenecek bölgeye, hastanın şikâyetlerine, ön tanıya ve doktorun değerlendirmesine göre belirlenir.

Bu nedenle hastaların “BT mi MR mı daha iyi?” şeklinde tek bir cevap aramak yerine, kendileri için hangi görüntüleme yönteminin uygun olduğunu doktorlarına danışmaları gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

İlaçlı tomografi acıtır mı?

İlaçlı tomografi genel olarak ağrılı bir işlem değildir. Damar yoluyla kontrast madde verilecekse iğne girişine bağlı kısa süreli bir rahatsızlık olabilir.

İlaçlı tomografide uyutulur mu?

Rutin ilaçlı tomografi çekiminde hastanın uyutulmasına gerek yoktur. Hasta işlem sırasında uyanıktır ve teknisyenin yönlendirmelerini takip eder.

İlaçlı tomografide sıcaklık hissi normal mi?

Evet. Damardan verilen kontrast madde sonrasında vücutta kısa süreli sıcaklık hissi veya ağızda farklı bir tat oluşabilir. Bu durum genellikle kısa sürede geçer.

İlaçlı tomografi sonrası su içilir mi?

Doktor tarafından sıvı kısıtlaması yapılmadıysa işlem sonrasında yeterli sıvı tüketilmesi önerilebilir. Ancak böbrek veya kalp hastalığı nedeniyle sıvı kısıtlaması bulunan kişilerin kendi doktorlarının önerisine uyması gerekir.

İlaçlı tomografide kullanılan kontrast madde vücuttan ne zaman atılır?

Kontrast maddenin vücuttan atılma süresi kişiye ve kullanılan kontrast maddenin türüne göre değişebilir. Özellikle böbrek fonksiyonları normal olan kişilerde kontrast madde büyük ölçüde böbrekler yoluyla vücuttan uzaklaştırılır.

İlaçlı tomografi öncesinde hangi bilgileri doktora vermek gerekir?

Daha önce kontrast maddeye karşı reaksiyon yaşadıysanız, bilinen ciddi alerjiniz varsa, böbrek hastalığınız bulunuyorsa, düzenli ilaç kullanıyorsanız veya hamilelik ihtimaliniz varsa işlem öncesinde sağlık ekibine bilgi vermeniz gerekir.

Sonuç

İlaçlı tomografi, bilgisayarlı tomografinin kontrast madde kullanılarak gerçekleştirilen bir türüdür. Özellikle damarların, bazı organların ve belirli hastalıkların daha ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğinde doktor tarafından tercih edilebilir.

İşlem öncesinde hastanın sağlık geçmişi, alerjileri ve böbrek fonksiyonları gibi durumların değerlendirilmesi önemlidir. Kontrast madde sonrasında kısa süreli sıcaklık hissi veya farklı bir tat gibi geçici etkiler görülebilir. Daha ciddi reaksiyonlar ise nadir olmakla birlikte sağlık ekibine bildirilmelidir.

İlaçlı tomografi gerekip gerekmediğine ve hangi bölgenin görüntüleneceğine doktor tarafından karar verilir. Tomografi sonucu da hastanın diğer muayene ve tetkikleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Benzer Makaleler

• Tomografi Nedir? Nasıl Çalışır? Hangi Durumlarda Çekilir?
• MR Nedir? Nasıl Çekilir?

Medibul üzerinden ihtiyaç duyduğunuz görüntüleme hizmeti için anlaşmalı sağlık merkezlerini inceleyebilir, uygun merkezlerden fiyat ve hizmet bilgisi alabilirsiniz.