Polisomnografi (Uyku Testi) Nedir, Hangi Amaçla Yapılır ve Süreç Nasıl İşler?

Uykuda solunum bozuklukları, uyku apnesi, hareket bozuklukları ve diğer uyku hastalıklarının kesin tanısını koymak amacıyla uyku laboratuvarında gece boyunca beyin dalgalarının, solunum fonksiyonlarının, kalp ritminin ve vücut hareketlerinin elektronik olarak kaydedilmesine Polisomnografi (PSG) yani halk arasındaki adıyla Uyku Testi denir. Uyku bozukluklarının tanısında altın standart kabul edilen kapsamlı bir tetkiktir.

Polisomnografi Hangi Amaçla ve Neden Yapılır?

Uyku sırasında vücudun gizli kalan pek çok fizyolojik parametresini izleyen bu test, özellikle şu durumlarda hekimler tarafından istenir:

• Obstrüktif Uyku Apnesi (OSA) Tespiti: Uykuda nefes durmalarının (apne) ve solunum sığlaşmalarının (hipopne) sıklığını ve derecesini saptamak,

• Şiddetli Horlama ve Sabah Yorgunluğu: Gece ne kadar uyursa uyusun sabah yorgun uyanma, gün içinde aşırı uyku hali, ani baş ağrıları ve konsantrasyon bozukluklarının nedenini bulmak,

• Uykuda Solunum ve Kalp Ritmi Bozuklukları: Uykunun solunum sistemine ve kalp atışlarına etkilerini incelemek,

• Parasomniler ve Hareket Bozuklukları: Huzursuz bacaklar sendromu, uykuda aşırı hareket etme, diş gıcırdatma veya uykuda solunum dışı davranışsal sorunları değerlendirmek.

Önemli Not: Test genellikle hastanelerin veya uyku merkezlerinin konforlu, ev ortamına benzer özel odalarında, gece boyunca uzman bir uyku teknisyeni gözetiminde gerçekleştirilir.

Test Sırasında Hangi Parametreler Ölçülür?

Polisomnografi sırasında vücudun farklı bölgelerine küçük ağrısız sensörler (elektrotlar) yerleştirilir. Bu sensörler aracılığıyla aynı anda şu kayıtlar alınır:

1. EEG (Elektroensefalografi): Beyin dalgaları kaydedilerek uykunun evreleri (derin uyku, REM uykusu vb.) belirlenir.

2. EOG (Elektrookülografi): Göz hareketleri izlenir.

3. EMG (Elektromiyografi): Çene ve bacak kaslarındaki kasılmalar/hareketler takip edilir.

4. Solunum Takibi: Burun ve ağızdan hava akışı, göğüs ve karın hareketleri ölçülür.

5. Kan Oksijen Düzeyi (Oksimetre): Parmaktan takılan bir sensörle uyku sırasında kandaki oksijen seviyesinin düşüşleri kaydedilir.

6. EKG (Elektrokardiyografi): Kalbin elektriksel aktivitesi ve ritim bozuklukları izlenir.

Uyku Testi Süreci Nasıl İşler?

1. Hazırlık ve Yatış: Hasta test gecesi uyku laboratuvarına gelir. Saçların ve cildin temiz olması (yağlı olmaması) elektrotların yapışması için önemlidir.

2. Sensörlerin Yerleştirilmesi: Uzman teknisyen tarafından başa, yüze, göğüse, bacaklara ve parmağa kablolu sensörler yapıştırılır. Bu işlem ortalama 30-45 dakika sürer.

3. Uyku Süreci: Hasta kendi odasında normal uyku düzeniyle uyumaya bırakılır. Gece boyunca teknisyen yan odadaki ekrandan verileri takip eder.

4. Sabah Ayrılış: Sabah uyanıldığında sensörler çıkarılır; hasta normal hayatına dönebilir. Kaydedilen veriler bilgisayar analizi ve uzman hekim değerlendirmesinden sonra rapora dönüştürülür.

Uzman bir göğüs hastalıkları, nöroloji veya kulak burun boğaz hekimi (uyku bozuklukları uzmanı) tarafından yorumlanan polisomnografi testi, doğru tedavi yönteminin (cihaz kullanımı, cerrahi vb.) belirlenmesinde hayat kurtarıcı bir rol oynar.