Dilatasyon ve Kürtaj (Kürtaj) Nedir, Nasıl Yapılır ve Süreç Nasıl İşler?

Tıbbi adıyla dilatasyon ve kürtaj (D&C), rahim ağzının (serviks) hafifçe genişletilmesi (dilatasyon) ve rahim iç tabakasının özel cerrahi aletler veya vakum yardımıyla temizlenmesi (kürtaj) işlemine denir. Hem tanı koymak hem de çeşitli tıbbi durumlarda rahim içini boşaltmak amacıyla kadın hastalıkları ve doğum pratiğinde en sık uygulanan operasyonlardan biridir.

Dilatasyon ve Kürtaj Hangi Amaçla ve Neden Yapılır?

Kürtaj kelimesi toplumda genellikle gebelik sonlandırma operasyonu olarak bilinse de, tıp dünyasında pek çok farklı sağlık sorununun tedavisinde ve tanısında kritik bir rol oynar. Başlıca kullanım alanları şunlardır:

• Gebeliğin Sonlandırılması: İsteğe bağlı yasal süreler içinde (Türkiye'de yasal sınır 10. gebelik haftasıdır) veya tıbbi zorunluluk bulunan durumlarda gebeliğin sonlandırılması,

• Düşük Sonrası Temizlik (Inkomplet Abortus): Düşükle sonuçlanan gebeliklerde rahim içinde kalan parçaların veya plasenta dokularının tamamen temizlenerek kanama ve enfeksiyon riskinin önlenmesi,

• Boş Gebelik (Anembriyonik Gebelik) veya Missed Abortus: Gebelik kesesinin oluştuğu ancak bebeğin gelişmediği ya da anne karnında kalbinin durduğu durumlarda rahmin boşaltılması,

• Anormal Rahim Kanamalarının Tedavisi: İlaç tedavisine yanıt vermeyen şiddetli, düzensiz veya aşırı adet kanamalarında rahim içindeki kalınlaşmış dokunun temizlenmesi,

• Tanı Amaçlı (Endometriyal Örnekleme): Rahim içi poliplerin, miyomların veya şüpheli lezyonların patolojik inceleme için kazınarak örnek alınması.

Önemli Not: Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre, yasal evlilik içi gebeliklerde eşlerin ortak onayı gereklidir; 18 yaşını doldurmuş evli olmayan bireylerde ise işlem kişinin kendi rızasıyla yasal süreler içinde gerçekleştirilir.

İşlem Nasıl Gerçekleştirilir?

Operasyon genellikle steril ameliyathane koşullarında, kısa süreli genel anestezi veya lokal sedasyon altında ortalama 10 ila 15 dakika sürer:

1. Hazırlık ve Anestezi: Hasta jinekolojik masaya alınır ve anestezi uygulanarak derin bir uyku veya rahatlama sağlanır.

2. Dilatasyon (Rahim Ağzının Genişletilmesi): Rahim ağzı (serviks), "buji" adı verilen ince ve kademeli kalınlaşan metal çubuklar yardımıyla yumuşatılarak hafifçe esnetilir.

3. Kürtaj (Rahim İçi Temizlik): Vakum aspirasyon yöntemi veya steril ince metal küretler kullanılarak rahim iç tabakası güvenle temizlenir. Günümüzde doku sağlığını korumak ve riski en aza indirmek için ağırlıklı olarak vakum yöntemi tercih edilir.

İşlem Sonrası İyileşme Süresi ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Hastanede Kalış: İşlem günübirlik bir uygulamadır; hasta anestezinin etkisinden çıktıktan sonra (1-2 saat içinde) evine taburcu edilir.

• İyileşme ve Kanama: İşlem sonrasında birkaç gün boyunca hafif adet sancısı benzeri kramplar ve hafif lekelenmeler veya kanama olması son derece normaldir.

• Dikkat Edilmesi Gerekenler: Rahim ağzı bir süre açık kalacağı için enfeksiyon riskini önlemek amacıyla en az 2 hafta boyunca cinsel ilişkiden kaçınılmalı, havuz, deniz ve küvete girilmemelidir. Doktorun reçete ettiği antibiyotik ve ağrı kesiciler düzenli kullanılmalıdır.

Uzman hekim gözetiminde, steril ve doğru klinik koşullarda gerçekleştirilen dilatasyon ve kürtaj, hastaların sağlığını koruyan ve olası komplikasyonları önleyen güvenli bir tıbbi prosedürdür.