Rahim İçi Araç (Spiral / RİD) Nedir, Çeşitleri Nelerdir?

Dünyada en yaygın ve etkili doğum kontrol yöntemlerinden biri olan rahim içi araç (İUÇ), halk arasında bilinen adıyla spiral, gebeliği önlemek amacıyla rahim içine yerleştirilen küçük, T şeklinde tıbbi bir malzemedir. Uzun süreli koruma sağlaması ve günlük kullanım gerektirmemesi nedeniyle kadınlar tarafından sıklıkla tercih edilir.

Rahim İçi Araç Nasıl Etki Gösterir?

Spiral, temelde rahmin yapısını ve iç ortamını değiştirerek gebeliğin oluşmasını engeller. Seçilen spiralin türüne göre etki mekanizmaları değişiklik gösterebilir:

• Bakırlı Spiraller: Üzerinde yer alan ince bakır teller sayesinde rahim içinde spermler için toksik (zararlı) bir ortam yaratır. Spermlerin hareket kabiliyetini ve yumurtaya ulaşma yeteneğini engeller; ayrıca döllenmeyi ve yumurtanın rahme tutunmasını önler.

• Hormonlu Spiraller: Düzenli olarak yavaş salınımla düşük dozda progestin hormonu (levonorgestrel) salgılar. Bu hormon rahim ağzındaki mukusu kalınlaştırarak spermlerin içeri geçişini engeller ve rahim duvarını (endometriyum) incelterek gebeliğe elverişsiz hale getirir.

Önemli Not: Spiral, cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı hiçbir koruma sağlamaz. Yalnızca etkili bir gebelikten korunma (kontrasepsiyon) yöntemidir.

Spiral Çeşitleri Nelerdir?

Ana hatlarıyla iki farklı spiral grubu bulunmaktadır:

1. Bakırlı Spiraller: Hormon içermez. Doğal döngüsüne müdahale edilmesini istemeyen kadınlarca tercih edilir. Bakırlı spiraller türüne bağlı olarak 5 ila 10 yıl arasında rahim içerisinde kalabilir. En büyük dezavantajı, bazı kadınlarda adet kanaması miktarını ve adet sancılarını bir miktar artırabilmesidir.

2. Hormonlu Spiraller: Gebelikten korumanın yanı sıra aşırı yoğun ve ağrılı adet kanamalarını tedavi etmek amacıyla da sıklıkla reçete edilir. Kanama miktarını ciddi oranda azalttığı (hatta zamanla adet kesilmesine bile yol açabildiği) için kansızlık (anemi) problemi yaşayan kadınlarda büyük avantaj sağlar. Genellikle 3 ila 5 yıl koruma süreleri vardır.

Kimler Spiral Kullanabilir?

Spiral, daha önce doğum yapmış olsun veya olmasın, çocuk sahibi olmak istemeyen pek çok kadına güvenle uygulanabilir. Ancak şu durumlarda spiral takılması sakıncalı olabilir:

• Aktif bir pelvik enfeksiyon (PID) veya vajinal akıntı varlığı,

• Açıklanamayan vajinal kanamalar,

• Rahim içerisinde şekil bozuklukları (miyom, polipler vb.),

• Bilinen veya şüphelenilen gebelik durumu.

Spiralin Avantajları ve Dezavantajları Nelerdir?

• Avantajları: Yüksek koruma oranına sahiptir, uzun sürelidir, her gün hap içme veya ek önlem alma zorunluluğunu ortadan kaldırır ve çıkarıldığı an doğurganlık eski haline döner.

• Dezavantajları: İlk birkaç ay hafif kramp, lekelenme veya adet düzeninde geçici değişimler yapabilir. Çok nadiren de olsa rahim duvarını delme riski (perforasyon) veya kendiliğinden kayma (düşme) ihtimali bulunur.

Spiral taktırılmadan önce mutlaka detaylı bir jinekolojik muayene yapılmalı; kişinin anatomik yapısına, adet düzenine ve beklentilerine en uygun model doktor eşliğinde belirlenmelidir.