
Gebelikten korunma yöntemleri arasında dünyada en çok tercih edilen ve yüksek güvenilirlik oranına sahip seçeneklerden biri uterin içi araç (İUÇ), halk arasındaki adıyla spiraldir. Rahim içerisine yerleştirilen bu küçük plastik veya bakır bazlı cihazlar, uzun süreli ve etkili bir doğum kontrolü sağlar.
Uterin içi cihaz, rahmin içine yerleştirilerek spermlerin yumurtaya ulaşmasını engelleyen veya döllenmiş yumurtanın rahme tutunmasını önleyen küçük bir tıbbi araçtır. Temel kullanım amaçları şunlardır:
Etkili Doğum Kontrolü: Hormonlu veya bakırlı çeşitleriyle uzun yıllar boyunca gebeliği yüksek oranda engellemek.
Adet Kanamalarını Düzenlemek: Özellikle hormon içeren (hormonlu spiral) modeller, aşırı yoğun ve ağrılı adet kanamalarını hafifletmek amacıyla tedavi amaçlı da tercih edilir.
Önemli Not: Spiral takılmadan önce mutlaka detaylı bir jinekolojik muayene ve ultrason değerlendirmesi yapılır. Aktif bir vajinal enfeksiyon varlığında işlem enfeksiyonun rahim içine yayılmaması için ertelenir.
Spiral takma işlemi genellikle adet dönemi içerisinde (rahim ağzının hafif aralık olduğu ve gebelik olmadığından en emin olunan zaman) yapılır, ancak doktorun uygun göreceği farklı zamanlarda da uygulanabilir. İşlem adımları şunlardır:
Hazırlık ve Muayene: Jinekolojik pozisyonda spekulum takılarak rahim ağzı (serviks) antiseptik solüsyonla temizlenir.
Ölçüm: Rahim içi derinliğini ölçmek için ince ve yumuşak bir ölçüm çubuğu (histerometre) kullanılır.
Yerleştirme: Spiral, özel ince uygulama tüpü yardımıyla rahim ağzından içeri nazikçe itilir ve rahim içine yerleştirilir.
İp Boyunun Ayarlanması: Cihazın rahim içinde kalan uçlarındaki ince kontrol ipleri, vajina içerisinde birkaç santim kalacak şekilde kesilir (bu ipler daha sonra çıkarılma işlemi veya kontrol için kullanılır).
İşlem sırasında kısa süreli hafif bir kramp veya adet sancısı hissedilmesi normaldir; ancak işlem oldukça kısa sürer (birkaç dakika).
Spiralin kullanım süresi dolduğunda (bakırlarda ortalama 5-10 yıl, hormonlularda türeve göre değişir), kişi gebelik planladığında veya cihazda herhangi bir yan etki görüldüğünde çıkarılması gerekir.
Çıkarma İşlemi: Jinekolojik muayene sırasında rahim ağzında görünen spiralin kontrol iplerinden özel bir aletle (steril pens yardımıyla) nazikçe tutulur ve çekilir.
Ağrı Durumu: Spiral çıkarılırken genellikle çok hafif bir çekilme hissedilir; takma işlemine kıyasla son derece hızlı, kolay ve neredeyse ağrısız bir işlemdir.
Unutulmamalıdır ki: Spiralin takılması ve çıkarılması mutlaka uzman bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından klinik ortamında gerçekleştirilmelidir. Doğru uygulandığında hem gebelikten korunmada hem de bazı adet düzensizliklerinin yönetiminde son derece güvenli bir yöntemdir.