Endoskopi ve Girişimsel İşlemler Aktif Hizmet
EMR (Endoskopik Mukozal Rezeksiyon) Prof. Dr. Çetin Karaca
EMR, sindirim kanalı iç yüzeyindeki erken evre lezyonların, altına sıvı verilerek kaldırılıp bir ilmekle bütün veya parça parça çıkarılmasıdır. Açılımı Endoskopik Mukozal Rezeksiyon'dur; kolonda 20 milimetreye kadar yayvan poliplerde ve seçilmiş yemek borusu-mide lezyonlarında, ayrı bir ameliyata gerek kalmadan aynı endoskopi seansında uygulanır.
Açılımı:EMR, Endoskopik Mukozal Rezeksiyon ifadesinin kısaltmasıdır; lezyonun mukoza ve mukoza altı tabakadan kaldırılarak çıkarılması anlamına gelir.
Nerede kullanılır:En sık kolonda yayvan poliplerde, ayrıca yemek borusu ve midede seçilmiş erken evre lezyonlarda uygulanır.
Boyut sınırı:Tek parça (en-blok) çıkarma yaklaşık 20 milimetreye kadar güvenilirdir; daha büyük veya derin şüpheli lezyonlarda ESD tercih edilir.
Aynı seansta yapılır:EMR ayrı bir ameliyat değildir; kolonoskopi veya gastroskopi sırasında, aynı sedasyon altında uygulanır.
Patoloji belirleyicidir:Çıkarılan doku patolojiye gönderilir; kenarların temiz olup olmadığı sonraki tedavi ve kontrol planını belirler.
EMR işlemini hangi bölüm yapar?
EMR, Gastroenteroloji bölümündeki girişimsel endoskopi ekipleri tarafından, kolonoskopi veya gastroskopi sırasında uygulanır.
Hangi bölüm uygular
Gastroenteroloji:EMR'yi planlayan ve uygulayan, patoloji sonucuna göre sonraki izlemi belirleyen esas bölümdür.
Genel Cerrahi:EMR ile tam çıkarılamayan veya patolojisinde ileri tutulum saptanan lezyonlarda cerrahi tedaviyi üstlenir.
Patoloji:Çıkarılan dokunun tipini, derinliğini ve kenar temizliğini belirleyerek sonraki tedavi kararını yönlendirir.
Tıbbi Onkoloji:Erken evre kanser saptanan ve ek tedavi gerekebilecek olgularda değerlendirmeye katılır.
İşleme Nasıl Hazırlanılır?
Hazırlık yapılacağı bölgeye göre değişir:Kolonda EMR planlanıyorsa kolonoskopi hazırlığı (bağırsak temizliği) uygulanır; yemek borusu veya midede planlanıyorsa gastroskopi hazırlığı (6-8 saat açlık) yeterlidir.
Kan sulandırıcılar:EMR kanama riski taşıdığı için kan sulandırıcı ilaçların düzenlenmesi zorunludur; bu karar yalnızca ilacı yazan hekimle birlikte verilir.
Görüntüleme:Büyük veya derin şüpheli lezyonlarda, işlem öncesinde derinliği değerlendirmek için endoskopik ultrasonografi istenebilir.
Bilinmesi gerekenler:Kanama eğilimi, kalp kapak protezi ve daha önce geçirilmiş işlem sonrası kanama öyküsü mutlaka bildirilmelidir.
Refakatçi:İşlem sedasyon altında yapıldığı için hastanın yanında kendisini eve götürecek bir yakınının bulunması gerekir.
Ne Kadar Sürer, Ağrılı mıdır?
Küçük bir lezyonun EMR ile çıkarılması genellikle 15-30 dakika sürer; büyük veya parça parça çıkarılması gereken lezyonlarda süre 1 saati aşabilir. Bu süre, EMR'nin yapıldığı kolonoskopi veya gastroskopinin kendi süresine eklenir; hazırlık ve uyanma dahil hastanede geçen süre çoğunlukla 2-4 saattir.
EMR, içinde bulunduğu kolonoskopi veya gastroskopiyle aynı sedasyon altında yapılır; hasta ek bir işlem hissetmez. Sindirim kanalının iç yüzeyinde ağrı duyusu taşıyan sinir uçları bulunmadığından, lezyonun kaldırılıp kesilmesi ağrı yaratmaz. İşlem sonrası şişkinlik ve gaz hissi, verilen havanın atılmasıyla birkaç saat içinde geçer; büyük lezyon çıkarılan hastalarda birkaç gün süren hafif rahatsızlık olabilir.
Riskleri ve Olası Komplikasyonları
Kanama:En sık görülen komplikasyondur; işlem sırasında veya günler sonra ortaya çıkabilir, büyük çoğunluğu ek bir endoskopik girişimle durdurulur.
Delinme (perforasyon):Nadirdir ancak ciddidir; büyük ve derin lezyonlarda sıklığı artar, bir bölümü endoskopik klipsle kapatılabilirken bir bölümü cerrahi gerektirir.
Eksik veya parçalı çıkarma:Büyük lezyonların parça parça çıkarılması gerektiğinde mikroskobik düzeyde doku geride kalabilir; bu nedenle erken kontrol endoskopisi planlanır.
Değerlendirme güçlüğü:Parça parça çıkarılan bir lezyonda derinlik ve kenar değerlendirmesi tek parça çıkarılana göre daha zor olabilir; bu, ESD'nin bazı lezyonlarda tercih edilme nedenlerinden biridir.
Sedasyona bağlı sorunlar:İçinde uygulandığı endoskopik işlemle aynı sedasyon risklerini taşır; solunum ve dolaşım izlemle yönetilir.
Ne zaman acilen başvurulmalı:İşlemden sonra şiddetli karın ağrısı, ateş, bol miktarda kanama veya baygınlık hissi olursa vakit kaybetmeden hastaneye başvurulmalıdır.
İşlem Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?
İlk saatler:Sedasyonun etkisi geçene kadar gözlem odasında kalınır; şişkinlik ve gaz çıkarma isteği normaldir.
Beslenme:Aksi söylenmedikçe aynı gün hafif gıdalarla beslenmeye dönülür; büyük lezyon çıkarılan hastalarda birkaç gün yumuşak ve lifsiz beslenme önerilebilir.
Kaçınılması gerekenler:İşlemden sonraki bir-iki hafta ağır egzersiz, alkol ve hekimin belirttiği durumlarda kan sulandırıcı ilaçlardan kaçınılır.
Araç kullanımı:Sedasyon uygulandığı gün araç kullanılmaz ve önemli kararlar ertelenir.
Sonuç ne zaman çıkar:Çıkarılan dokunun patoloji sonucu genellikle 5-10 iş gününde tamamlanır; kenar temizliği ve derinlik bu raporda bildirilir.
Kontrol:Bir sonraki endoskopik kontrolün zamanı lezyonun tipi, boyutu ve patoloji sonucuna göre belirlenir; parça parça çıkarılan lezyonlarda kontrol genellikle birkaç ay içinde planlanır.