Endoskopi ve Girişimsel İşlemler Aktif Hizmet
Kapsül Endoskopi Prof. Dr. Çetin Karaca
Kapsül endoskopi, ağızdan yutulan hap büyüklüğündeki bir kameranın ince bağırsağı içeriden görüntülemesi işlemidir. Gastroskopi ve kolonoskopinin ulaşamadığı ince bağırsak bölümünü inceler; kayıt 8-12 saat sürer ve sedasyon gerektirmez, ancak bu yöntemle biyopsi alınamaz ve saptanan bir lezyona aynı seansta müdahale edilemez.
Neyi görüntüler:Kapsül endoskopi, yaklaşık beş metre uzunluğundaki ince bağırsağın gastroskopi ve kolonoskopiyle ulaşılamayan orta bölümünü görüntüler.
Nasıl uygulanır:Kaydedici cihaz bele takılır, kapsül bir miktar suyla yutulur ve bağırsak hareketleriyle ilerlerken görüntü kaydeder.
Ağrısızdır:İşlem sedasyon gerektirmez; kapsül yutulduktan sonra hasta günlük yaşamına büyük ölçüde devam edebilir.
Sınırı nettir:Bu yöntemle doku örneği alınamaz, kanama durdurulamaz ve polip çıkarılamaz; tedavi gerekirse ayrı bir işlem planlanır.
Kapsül vücutta kalabilir:Hastaların yaklaşık yüzde bir-ikisinde kapsül bağırsakta takılır; darlık şüphesi olanlarda işlem öncesinde ek değerlendirme gerekir.
Kapsül endoskopiyi hangi bölüm yapar?
Kapsül endoskopi, Gastroenteroloji bölümünde bu konuda eğitim almış hekimler tarafından uygulanır ve değerlendirilir.
Hangi bölüm uygular
Gastroenteroloji:İşlemi planlayan, kapsülü uygulayan ve binlerce kareden oluşan kaydı yorumlayan esas bölümdür.
Radyoloji:Darlık şüphesinde ince bağırsak görüntülemesini yapar ve kapsülün atılıp atılmadığını gerektiğinde direkt karın grafisiyle kontrol eder.
Genel Cerrahi:Bağırsakta takılan kapsülün çıkarılması gerektiğinde ve cerrahi tedavi gerektiren bulgularda devreye girer.
İç Hastalıkları (Dahiliye):Nedeni bulunamayan demir eksikliği anemisinde ilk değerlendirmeyi yapar ve ileri inceleme için yönlendirir.
İşleme Nasıl Hazırlanılır?
Açlık:İşlemden en az 12 saat önce yeme içme kesilir; bazı merkezlerde görüntü kalitesini artırmak için bir gece önce bağırsak temizliği de uygulanır.
İlaç düzenlemesi:Demir hapları, bizmut içeren ilaçlar ve bağırsak hareketlerini yavaşlatan ilaçlar görüntüyü ya da kapsülün ilerlemesini bozabileceği için önceden düzenlenir.
Darlık değerlendirmesi:Crohn hastalığı, geçirilmiş bağırsak tıkanıklığı, karın ameliyatı veya radyoterapi öyküsü varsa, kapsül öncesinde darlık olup olmadığı görüntülemeyle veya eriyebilen test kapsülüyle araştırılır.
Bildirilmesi gerekenler:Yutma güçlüğü, gebelik, kalp pili ve benzeri implante cihazlar mutlaka bildirilmelidir; bu durumlarda uygunluk ayrıca değerlendirilir.
Kayıt günü:Kaydedici cihaz bele takıldıktan sonra manyetik alan oluşturan ortamlardan ve MR çekiminden kapsül çıkana kadar uzak durulur.
Ne Kadar Sürer, Ağrılı mıdır?
Kapsülün görüntü kaydettiği süre pil ömrüne bağlı olarak genellikle 8-12 saattir. Kapsül yutulduktan sonra hasta hastanede beklemez; kayıt tamamlandığında kaydedici cihazı teslim etmek üzere merkeze döner. Kapsülün dışkıyla atılması çoğunlukla 24-48 saat içinde gerçekleşir. Binlerce kareden oluşan kaydın değerlendirilmesi ayrıca zaman aldığı için sonuç genellikle birkaç gün içinde bildirilir.
Kapsül endoskopi, sedasyon veya anestezi gerektirmeyen tek endoskopik incelemedir. Kapsül bir miktar suyla yutulur; boyutu büyük bir vitamin hapına benzer ve çoğu hasta yutmakta zorlanmaz. Kapsül ilerlerken hiçbir şey hissedilmez. Kayıt süresince hasta günlük yaşamına büyük ölçüde devam edebilir; ağır egzersiz, koşma ve eğilip kalkmayı gerektiren işler kaydı bozabileceği için önerilmez. Hekim aksini söylemedikçe kapsül yutulduktan yaklaşık 4 saat sonra berrak sıvılara, 6 saat sonra hafif gıdalara başlanabilir.
Riskleri ve Olası Komplikasyonları
Kapsül retansiyonu:En önemli komplikasyon, kapsülün bağırsakta takılı kalmasıdır; hastaların yaklaşık yüzde bir-ikisinde görülür ve Crohn hastalığı ile bağırsak darlığı olanlarda bu oran yükselir.
Retansiyonun sonucu:Takılan kapsül çoğu zaman belirti vermez, ancak bir bölümünde endoskopik ya da cerrahi girişimle çıkarılması gerekir; nadiren bağırsak tıkanıklığına yol açabilir.
Yutma güçlüğü:Yutma sorunu olan hastalarda kapsül yemek borusunda takılabilir; bu hastalarda kapsül endoskopla mideye yerleştirilebilir.
MR kısıtlaması:Kapsül vücuttan atılmadan manyetik rezonans çekimi yapılmamalıdır; bu nedenle kapsülün atıldığından emin olunması gerekir.
Eksik inceleme:Pil süresi dolmadan kapsül kalın bağırsağa ulaşamazsa ince bağırsağın tamamı görüntülenemez; bu durumda inceleme tekrarlanabilir veya farklı bir yöntem gerekir.
Ne zaman başvurulmalı:Kayıt sonrasında karın ağrısı, bulantı, kusma veya gaz-gaita çıkışının durması gibi tıkanıklık belirtileri olursa gecikmeden başvurulmalıdır.
İşlem Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?
Beslenmeye dönüş:Aksi söylenmedikçe kapsül yutulduktan yaklaşık 4 saat sonra sıvı, 6 saat sonra hafif gıdalar alınabilir; kayıt bittiğinde normal beslenmeye dönülür.
Cihazın teslimi:Kayıt süresi dolduğunda kemerdeki kaydedici çıkarılarak merkeze teslim edilir; görüntüler özel bir yazılımla bilgisayara aktarılır.
Kapsülün takibi:Kapsül genellikle 24-48 saat içinde dışkıyla atılır; atıldığı görülmezse 1-2 hafta sonra direkt karın grafisiyle kontrol edilebilir.
Kapsül tuvalete atılabilir:Kapsül tek kullanımlıktır; dışkıyla çıktığında geri getirilmesi gerekmez.
Sonuç ne zaman çıkar:Kayıt binlerce kareden oluştuğu için değerlendirme zaman alır; sonuç genellikle birkaç gün içinde bildirilir.