Mide/Bağırsak Polipleri Aktif Hizmet
Polipektomi Prof. Dr. Çetin Karaca
Polipektomi, kolonoskopi sırasında kalın bağırsakta görülen poliplerin özel bir tel ilmekle kesilerek çıkarılmasıdır. Ayrı bir ameliyat değildir; aynı seansta, çoğunlukla birkaç dakika içinde tamamlanır ve kolon kanserlerinin büyük bölümü poliplerden geliştiği için çıkarılan her polip patoloji incelemesi için laboratuvara mutlaka gönderilir.
Kanseri önleyen işlem:Kolon kanserlerinin büyük bölümü yıllar içinde poliplerden geliştiği için, polibin çıkarılması kanserin oluşmasını önler.
Ayrı bir ameliyat değildir:Polipektomi kolonoskopi sırasında, aynı seansta ve ek bir kesi yapılmadan uygulanır.
Ağrı hissedilmez:Bağırsağın iç yüzeyinde ağrı duyusu bulunmadığı için polibin kesilmesi hissedilmez; işlem ayrıca çoğunlukla sedasyon altında yapılır.
Yöntem polibin boyutuna göre seçilir:Küçük polipler elektrik akımı kullanılmadan soğuk ilmekle, büyük ve yayvan lezyonlar ise submukozal enjeksiyon eşliğinde parça parça çıkarılır.
Patoloji belirleyicidir:Çıkarılan her polip patolojiye gönderilir; bir sonraki kolonoskopinin zamanı bu sonuca göre belirlenir.
Polipektomiyi hangi bölüm yapar?
Polipektomi, kolonoskopiyi yapan Gastroenteroloji ve Genel Cerrahi endoskopi ekipleri tarafından aynı seansta uygulanır.
Hangi bölüm uygular
Gastroenteroloji:Kolonoskopi sırasında saptanan poliplerin çıkarılmasını ve büyük lezyonlarda ileri endoskopik tekniklerin uygulanmasını üstlenir.
Genel Cerrahi:Endoskopik olarak çıkarılamayan veya patolojisinde derin tutulum saptanan lezyonlarda cerrahi tedaviyi planlar.
Patoloji:Çıkarılan polibin tipini, hücresel özelliklerini ve sınırlarının temiz olup olmadığını belirleyerek izlem aralığını tayin eder.
Tıbbi Onkoloji:Polip içinde ilerlemiş kanser saptanan seçilmiş olgularda sonraki tedavi kararına katılır.
İşleme Nasıl Hazırlanılır?
Bağırsak temizliği:Hazırlık kolonoskopiyle aynıdır; polipler ancak temiz bir bağırsakta görülebildiği için temizliğin eksiksiz olması belirleyicidir.
Diyet:İşlemden 3-5 gün önce çekirdekli gıdalar ve kuruyemiş kesilir; son gün yalnızca berrak sıvı diyet uygulanır.
Kan sulandırıcılar:Polip çıkarılması kanama riski taşıdığı için kan sulandırıcı ilaçların düzenlenmesi önemlidir; bu karar yalnızca ilacı yazan hekimle birlikte verilir.
Bilinmesi gerekenler:Kanama eğilimi, kalp kapak protezi, damar stenti ve daha önce geçirilmiş polip kanaması işlemden önce mutlaka bildirilmelidir.
Refakatçi:İşlem sedasyon altında yapıldığı için hastanın yanında kendisini eve götürecek bir yakınının bulunması gerekir.
Ne Kadar Sürer, Ağrılı mıdır?
Küçük bir polibin çıkarılması genellikle 1-3 dakika sürer ve kolonoskopinin toplam süresini belirgin şekilde uzatmaz. Çok sayıda polip bulunan veya büyük, yayvan bir lezyonun parça parça çıkarıldığı olgularda işlem 1 saati aşabilir. Hazırlık ve uyanma dahil hastanede geçen toplam süre çoğunlukla 3-4 saattir.
Polipektomi kolonoskopinin içinde yapıldığı için hasta ek bir işlem hissetmez. Kalın bağırsağın iç yüzeyinde ağrı duyusu taşıyan sinir uçları bulunmadığından, polibin kesilmesi ağrı yaratmaz; işlem ayrıca Türkiye'deki merkezlerin çoğunda sedasyon altında yapılır ve hasta uyanık değildir. İşlemden sonra hissedilen şişkinlik ve gaz çıkarma isteği, bağırsağa verilen gazın atılmasıyla birkaç saat içinde geçer. Büyük polip çıkarılan hastalarda birkaç gün süren hafif bir karın rahatsızlığı olabilir.
Riskleri ve Olası Komplikasyonları
Genel risk düzeyi:Polipektomi güvenli bir işlemdir; ciddi komplikasyon oranı yüzde birin altında bildirilir, ancak polip büyüdükçe risk artar.
Kanama:En sık görülen komplikasyondur; polip çıkarılan yüzeyden işlem sırasında ya da günler sonra kanama olabilir, büyük çoğunluğu ek bir endoskopiyle durdurulur.
Gecikmiş kanama:Kanama işlemden 1-2 hafta sonra bile ortaya çıkabilir; bu nedenle taburculuk sonrasındaki makat kanaması hafife alınmamalıdır.
Delinme (perforasyon):Bağırsak duvarının delinmesi nadirdir; büyük ve yayvan lezyonların çıkarıldığı işlemlerde sıklığı artar ve cerrahi gerektirebilir.
Polipektomi sonrası yanık sendromu:Elektrik akımının duvarın derinine ulaştığı olgularda ateş ve karın ağrısıyla seyreden, delinme olmadan gelişen bir tablo görülebilir; genellikle ilaç tedavisiyle düzelir.
Eksik çıkarma:Özellikle büyük ve yayvan lezyonlarda polip dokusunun bir bölümü geride kalabilir; bu nedenle bu hastalarda erken kontrol kolonoskopisi planlanır.
Ne zaman acilen başvurulmalı:Bol miktarda makat kanaması, geçmeyen ve artan karın ağrısı, karında sertleşme, ateş veya baygınlık hissinde acil servise başvurulmalıdır.
İşlem Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?
İlk saatler:Sedasyonun etkisi geçene kadar gözlem altında kalınır; şişkinlik ve gaz çıkarma normaldir.
Beslenme:Aksi söylenmedikçe aynı gün hafif gıdalarla normal beslenmeye dönülür: yoğurt, çorba, haşlanmış sebze, pirinç lapası, muz, elma püresi, haşlanmış patates, ızgara tavuk veya balık gibi seçenekler tercih edilir. Büyük polip çıkarılan hastalarda birkaç gün lifsiz ve yumuşak beslenme, baharatlı ve çok yağlı yiyeceklerden kaçınma önerilebilir.
Kaçınılması gerekenler:İşlemden sonraki birkaç gün ağır egzersiz, alkol ve hekimin belirttiği durumlarda aspirin benzeri ilaçlardan kaçınılır.
Araç kullanımı:Sedasyon uygulandığı gün araç kullanılmaz ve dikkat gerektiren işler yapılmaz.
Sonuç ne zaman çıkar:Kaç adet ve ne büyüklükte polip çıkarıldığı işlem raporunda hemen belirtilir; patoloji sonucu genellikle 5-10 iş gününde tamamlanır.
Kontrol aralığı:Bir sonraki kolonoskopinin zamanı; polip sayısı, boyutu ve patoloji tipine göre belirlenir ve rapora yazılır.