Mevsim Geçişi Alerjisi Nedir?

Mevsim geçişi alerjisi çoğunlukla belirli dönemlerde havada artan alerjenlere karşı gelişen alerjik reaksiyonları ifade eder.

Bağışıklık sistemi normalde virüs ve bakteriler gibi zararlı mikroorganizmalarla mücadele eder. Alerjisi olan kişilerde ise bağışıklık sistemi polen gibi normalde zararsız bir maddeyi tehdit olarak algılayabilir.

Bu maddeyle karşılaşıldığında ortaya çıkan bağışıklık yanıtı;

• Burun akıntısı,

• Burun tıkanıklığı,

• Hapşırma,

• Kaşıntı,

• Gözlerde sulanma

gibi belirtilere neden olabilir.

Belirtiler kişinin hangi alerjene duyarlı olduğuna göre yılın yalnızca belirli dönemlerinde görülebileceği gibi ev tozu akarları, hayvan alerjenleri veya küf duyarlılığı bulunan kişilerde yıl boyunca da devam edebilir.

Mevsim Geçişi Alerjisi Neden Olur?

Mevsimsel alerjilerin en önemli nedenlerinden biri polenlerdir.

Ağaçlar, çimenler ve yabani otların ürettiği polenler rüzgârla havaya karışarak kilometrelerce taşınabilir. Bu polenler burun, göz ve solunum yollarıyla temas ettiğinde duyarlı kişilerde alerji belirtileri başlayabilir.

Sonbahar aylarında yabani ot polenleri önemli bir tetikleyici olabilir. CDC, özellikle ragweed olarak bilinen yabani otların sonbahar alerjisinin önemli kaynaklarından biri olduğunu belirtmektedir.

Bunun dışında;

• Ev tozu akarları,

• Küf mantarları ve sporları,

• Hayvan kepeği ve tüyleri,

• Havadaki bazı çevresel irritanlar

da belirtilerin ortaya çıkmasına veya artmasına neden olabilir.

Sonbaharda Alerji Neden Artar?

Sonbaharda hava sıcaklığının düşmesiyle insanların kapalı alanlarda geçirdiği süre artar. Bu durum ev tozu akarları, hayvan alerjenleri ve küf gibi ev içi tetikleyicilerle daha fazla karşılaşmaya neden olabilir.

Ayrıca yağış, nem ve yerde biriken ıslak yapraklar bazı küf mantarlarının çoğalması için uygun ortam oluşturabilir.

Kuru ve rüzgârlı günlerde ise polenler havada daha kolay taşınabilir ve alerjik kişilerde belirtileri artırabilir. ACAAI özellikle sonbaharda polen, küf, ev tozu ve hayvan kaynaklı alerjenlerin bir arada etkili olabileceğini belirtmektedir.

Mevsim Geçişi Alerjisi Belirtileri Nelerdir?

Mevsimsel alerji belirtileri kişiden kişiye değişebilir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Art arda hapşırma,

• Berrak burun akıntısı,

• Burun tıkanıklığı,

• Burunda kaşıntı,

• Boğaz ve damakta kaşıntı,

• Gözlerde kaşıntı,

• Gözlerde sulanma,

• Gözlerde kızarıklık,

• Geniz akıntısı,

• Öksürük.

Sağlık Bakanlığı kaynaklarında da burun akıntısı ve tıkanıklığı, hapşırma, burun-boğaz kaşıntısı ile gözlerde yanma ve sulanma mevsimsel alerjik rinitin temel belirtileri arasında sayılmaktadır.

Alerjide Göz Belirtileri Olur mu?

Evet.

Polen göz yüzeyiyle temas ettiğinde alerjik konjonktivit gelişebilir.

Bunun sonucunda;

• Gözlerde kaşıntı,

• Sulanma,

• Kızarıklık,

• Yanma hissi

ortaya çıkabilir.

Özellikle gözlerde belirgin kaşıntı ile beraber art arda hapşırma ve berrak burun akıntısının bulunması alerjiyi düşündüren belirtilerdendir.

Mevsim Alerjisi Öksürük Yapar mı?

Evet.

Alerjik rinitte oluşan burun ve geniz akıntısı boğaza doğru akarak öksürüğe neden olabilir.

Ayrıca alerjisi bulunan kişilerde astım daha sık görülebilir. Polen, kişinin astım tetikleyicilerinden biriyse polen yoğunluğunun arttığı dönemlerde;

• Öksürük,

• Hırıltılı solunum,

• Göğüste sıkışma,

• Nefes darlığı

gibi belirtiler ortaya çıkabilir veya mevcut astım belirtileri kötüleşebilir.

Nefes darlığı veya hırıltı gelişmesi yalnızca basit burun alerjisi olarak değerlendirilmemeli ve hekime başvurulmalıdır.

Alerji ile Soğuk Algınlığı Nasıl Ayırt Edilir?

Mevsimsel alerji ile viral üst solunum yolu enfeksiyonlarının belirtileri birbirine benzeyebilir.

Her ikisinde de;

• Burun akıntısı,

• Burun tıkanıklığı,

• Hapşırma,

• Öksürük

görülebilir.

Ancak bazı özellikler ayrımda yardımcı olabilir.

Alerjide daha sık:

• Göz, burun ve boğaz kaşıntısı,

• Gözlerde sulanma,

• Art arda hapşırma,

• Berrak ve sulu burun akıntısı,

• Belirli ortamlarda veya mevsimlerde tekrarlayan belirtiler

görülür.

Kaşıntı özellikle alerjik rinit açısından dikkat çekici bir bulgudur. Alerjik olmayan rinitte bile göz, burun ve boğaz kaşıntısının daha az görülmesi bu bulgunun önemini göstermektedir.

Enfeksiyonda ise:

• Ateş,

• Belirgin halsizlik,

• Boğaz ağrısı,

• Kas ağrısı

gibi sistemik belirtiler daha fazla ön plana çıkabilir.

Ancak yalnızca belirtilere bakılarak her zaman kesin ayrım yapılamayabilir.

Mevsim Geçişi Alerjisinden Nasıl Korunulur?

Alerjiden korunmanın temel yolu kişinin hangi maddelere karşı duyarlı olduğunu belirlemek ve mümkün olduğunca bu maddelerle teması azaltmaktır.

Özellikle polen alerjisi bulunan kişilerde günlük bazı önlemler belirtilerin şiddetini azaltabilir.

1. Polen Yoğunluğunu Takip Edin

Polen miktarı her gün aynı değildir.

Özellikle kuru ve rüzgârlı havalarda havadaki polen miktarı artabilir. Polen yoğunluğunun yüksek olduğu günlerde dışarıda geçirilen süreyi azaltmak şikâyetlerin kontrolüne yardımcı olabilir.

CDC, polen alerjisi bulunan kişilerin günlük polen tahminlerini takip etmesini ve yüksek olduğu dönemlerde dış ortam maruziyetini sınırlamasını önermektedir.

2. Kuru ve Rüzgârlı Günlerde Dikkatli Olun

Rüzgâr polenleri havaya kaldırarak çok daha geniş alanlara taşıyabilir.

Bu nedenle kuru ve rüzgârlı havalarda özellikle uzun süre açık havada kalmak bazı kişilerde belirtileri artırabilir.

Yağmur sonrasında ise havadaki polen yoğunluğu geçici olarak azalabilir.

3. Eve Geldiğinizde Kıyafetlerinizi Değiştirin

Polen yalnızca havada kalmaz.

Saçlara, cilde, kıyafetlere ve ayakkabılara yapışarak eve taşınabilir.

Bu nedenle dışarıdan eve geldikten sonra kıyafetlerin değiştirilmesi ve mümkünse duş alınması, cilt ve saç üzerindeki polen miktarını azaltabilir.

Özellikle yoğun polen döneminde dışarıda giyilen kıyafetlerle yatağa girmemek iyi bir alışkanlıktır.

4. Polen Yoğunken Pencereleri Kapalı Tutun

Havayı değiştirmek için pencerelerin gün boyu açık bırakılması polenlerin eve girmesine neden olabilir.

Polen yoğunluğunun yüksek olduğu günlerde ev ve araç pencerelerini kapalı tutmak maruziyeti azaltabilir.

Havalandırma sistemlerinde uygun yüksek verimli filtrelerin kullanılması da iç ortam hava kalitesine katkı sağlayabilir.

5. Çamaşırları Açık Havada Kuruturken Dikkat Edin

Açık havada kurutulan;

• Çarşaf,

• Havlu,

• Kıyafet

gibi tekstil ürünlerinin üzerine polen yapışabilir.

Polenlerin yoğun olduğu dönemlerde hassas kişilerin çamaşırları mümkünse kapalı ortamda kurutması belirtilerin azaltılmasına yardımcı olabilir.

6. Evde Küf Oluşumunu Önleyin

Küf sporları bazı kişilerde burun ve solunum yolu belirtilerini artırabilir.

Ev içerisindeki nemin uzun süre yüksek olması küf gelişimini kolaylaştırır.

CDC, ev içi nem oranının mümkün olduğunca düşük tutulmasını ve yüzde 50'nin üzerine çıkmamasını önermektedir. Nem alma cihazları veya klima bu konuda yardımcı olabilir.

Banyo ve mutfak gibi nemli alanların iyi havalandırılması, su sızıntılarının onarılması ve görülen küflerin temizlenmesi önemlidir.

7. Islak Yaprak ve Bahçe İşlerine Dikkat Edin

Sonbaharda yerde biriken ıslak yapraklar küf sporlarının yoğunlaşabileceği alanlardan biridir.

Küf alerjisi bulunan kişilerin yaprak temizleme ve bahçe işleri sırasında doğrudan teması azaltması yararlı olabilir. ACAAI, mümkünse bu işlerin alerjisi olmayan biri tarafından yapılmasını önermektedir.

Bahçe işi yapılması gerekiyorsa uygun maske kullanımı da polen ve diğer parçacıkların solunmasını azaltabilir.

8. Ev Tozu Akarlarını Azaltın

Ev tozu akarlarına duyarlılık mevsimsel değil, yıl boyu devam edebilir. Ancak soğuk aylarda kapalı alanda daha fazla zaman geçirildiği için belirtiler daha fazla hissedilebilir.

Akar maruziyetini azaltmak için;

• Yatak ve yastıklarda akar geçirmeyen kılıflar kullanmak,

• Çarşafları düzenli yıkamak,

• Tozu düzenli temizlemek,

• HEPA filtreli elektrik süpürgesi kullanmak

yardımcı olabilir.

Mevsimsel Alerji Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi kişinin belirtilerinin şiddetine ve alerjenine göre planlanır.

En önemli basamaklardan biri alerjenden mümkün olduğunca uzak durmaktır.

Doktor tarafından uygun görüldüğünde;

• Antihistaminik ilaçlar,

• Kortikosteroid içeren burun spreyleri,

• Bazı diğer burun spreyleri,

• Göz damlaları

kullanılabilir. Sağlık Bakanlığı ve Mayo Clinic kaynaklarında da antihistaminikler ile burun spreyleri alerjik rinit belirtilerinin kontrolünde kullanılan tedaviler arasında yer almaktadır.

Ancak burun açıcı bazı spreylerin uzun süre kontrolsüz kullanılması burun tıkanıklığını daha da kötüleştirebilir. Bu nedenle ilaçların uygun süre ve dozda kullanılması gerekir.

Alerji İlacına Ne Zaman Başlanmalı?

Mevsimsel alerjisi her yıl aynı dönemde başlayan kişilerde doktor, belirtiler başlamadan kısa süre önce koruyucu tedavi başlanmasını önerebilir.

Mayo Clinic ve ACAAI, özellikle yüksek polen dönemlerinden önce bazı alerji ilaçlarına başlanmasının belirtilerin kontrolüne yardımcı olabileceğini belirtmektedir.

Ancak hangi ilacın ne zaman başlanacağı kişinin hastalığına göre değişir.

Alerji Testi Ne Zaman Yapılır?

Belirtilerin sürekli tekrarlaması veya hangi alerjenin sorumlu olduğunun bilinmemesi durumunda alerji değerlendirmesi yapılabilir.

Doktor kişinin;

• Belirtilerini,

• Belirtilerin hangi aylarda ortaya çıktığını,

• Ev ve iş ortamını,

• Evcil hayvan temasını,

• Ailede alerji öyküsünü

değerlendirir.

Gerekli durumlarda deri testleri veya kandan yapılan alerji testleri kullanılabilir.

Test sonuçları tek başına değil, kişinin belirtileriyle birlikte yorumlanmalıdır.

Alerji Aşısı Kimlere Yapılır?

Alerjenlerden uzaklaşma ve ilaç tedavisine rağmen şikâyetleri yeterince kontrol altına alınamayan veya uzun süreli tedavi ihtiyacı bulunan bazı kişilerde alerjen immünoterapisi, halk arasındaki adıyla alerji aşısı, düşünülebilir.

Bu tedavide kişinin duyarlı olduğu belirli alerjene kontrollü dozlarda maruz kalması sağlanarak bağışıklık sisteminin tepkisinin azaltılması amaçlanır.

Alerji aşıları herkese uygulanmaz. Tedavi kararı alerji uzmanı tarafından kişinin test sonuçları, belirtileri ve klinik durumuna göre verilmelidir. ACAAI de uygun hastalarda enjeksiyon veya dil altı tablet şeklindeki immünoterapinin değerlendirilebileceğini belirtmektedir.

Mevsim Geçişi Alerjisinde Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Hafif belirtiler günlük önlemlerle kontrol altında tutulabilir. Ancak bazı durumlarda doktor değerlendirmesi gerekir.

Özellikle;

• Belirtiler uzun süre devam ediyorsa,

• Uyku ve günlük hayat ciddi şekilde etkileniyorsa,

• Kullanılan ilaçlara rağmen şikâyetler kontrol altına alınamıyorsa,

• Tekrarlayan sinüzit veya kulak problemleri ortaya çıkıyorsa,

• Nefes darlığı veya hırıltı varsa,

• Astım belirtileri kötüleşiyorsa

hekime başvurulmalıdır.

Şiddetli nefes darlığı, boğazda şişme veya ciddi alerjik reaksiyon bulguları ise acil tıbbi değerlendirme gerektirir.

Sık Sorulan Sorular

Mevsim geçişi alerjisi belirtileri nelerdir?

En sık art arda hapşırma, berrak burun akıntısı, burun tıkanıklığı, burun ve boğazda kaşıntı ile gözlerde kaşıntı ve sulanma görülür.

Mevsimsel alerji kaç gün sürer?

Belirtiler kişinin alerjenle temas ettiği süre boyunca devam edebilir. Bu nedenle viral soğuk algınlığından farklı olarak birkaç gün içerisinde tamamen geçmeyebilir ve polen mevsimi boyunca haftalarca tekrarlayabilir.

Mevsim alerjisi ateş yapar mı?

Ateş alerjik rinitin tipik bir belirtisi değildir. Ateş bulunması enfeksiyon gibi başka nedenlerin değerlendirilmesini gerektirebilir.

Mevsim alerjisi boğaz ağrısı yapar mı?

Geniz akıntısı ve boğazdaki tahriş rahatsızlık, kaşıntı veya gıcık hissine neden olabilir. Belirgin ateş ve şiddetli boğaz ağrısı varsa enfeksiyon açısından değerlendirme gerekebilir.

Alerji öksürük yapar mı?

Evet. Geniz akıntısı öksürüğe neden olabilir. Polen aynı zamanda astımı tetikleyebildiği için hırıltı ve nefes darlığı eşlik ediyorsa doktor değerlendirmesi gerekir.

Polen alerjisinden nasıl korunulur?

Polen tahminlerini takip etmek, yoğun dönemlerde dışarıda geçirilen süreyi azaltmak, eve gelince kıyafet değiştirmek ve duş almak, pencereleri yoğun polen dönemlerinde kapalı tutmak temel korunma yöntemleri arasındadır.

Alerji mi grip mi nasıl anlaşılır?

Göz ve burun kaşıntısı, art arda hapşırma ve berrak akıntı alerjide daha belirgindir. Gripte ise ateş, belirgin halsizlik ve kas ağrısı daha fazla görülebilir. Kesin ayrım her zaman yalnızca belirtilerle yapılamaz.

Sonuç

Mevsim geçişlerinde ortaya çıkan burun akıntısı, tıkanıklık, art arda hapşırma ve göz kaşıntısı her zaman soğuk algınlığı anlamına gelmez. Özellikle belirtiler her yıl benzer dönemlerde ortaya çıkıyor ve kaşıntı ile göz sulanması eşlik ediyorsa mevsimsel alerjik rinit düşünülebilir.

Polen, küf, ev tozu akarları ve hayvan kaynaklı alerjenler şikâyetleri tetikleyebilir. Polen yoğunluğunu takip etmek, kuru ve rüzgârlı günlerde maruziyeti azaltmak, dışarıdan gelince duş almak ve kıyafet değiştirmek, pencereleri yüksek polen dönemlerinde kapalı tutmak ve ev içi nem-küf kontrolünü sağlamak belirtileri azaltmaya yardımcı olabilir.

Şikâyetler günlük yaşamı veya uykuyu etkiliyorsa, uzun süre devam ediyorsa ya da öksürüğe nefes darlığı ve hırıltı eşlik ediyorsa alerji, göğüs hastalıkları veya kulak burun boğaz uzmanı tarafından değerlendirme yapılması uygun olur.

Bu içerik bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı veya tedavi yerine geçmez. Belirtilerinizin nedeni ve size uygun tedavi için hekiminize başvurunuz.